X
تبلیغات
منطقه وفس

منطقه وفس

 

Tats of Iran living near Alborz Mountains

Tats of Iran are an Iranian people, very limited and Sporadic living near Alborz Mountains in Iran, especially in the south of Qazvin province.

Tats of Iran use the Tati language (Iran), is a group of northwestern Iranian dialects which are closely related to the Talysh language. Persian and Azeri are also spoken. Tats of Iran are mainly Shia Muslims and about 300,000 populations.

• It is also spoken in some villages like Vafs and Chehreghan in the central areas of Iran like Gholamhossein Mosahab's The Persian Encyclopedia

Ethnicities in Iran (Wikipedia)

2 نوشته شده در  جمعه 15 دی1391ساعت 17:26  توسط مهدی   | 

کتاب "کمیجان، سرزمین شگفت انگیز تات ها و مادها" منتشر شد

عارف درباره اثر پژوهشی خود گفت: این كتاب به آیین‌های سنتی و کهن کمیجان، یکی از شهرستان‌های استان مرکزی می‌پردازد که در حوزه‌های مختلف انسان‌شناسی، نشان از پیشینه تاریخی این منطقه و اتصال تاریخی آن‌ها به مادها و تات‌ها دارد.

براساس طرح نخستین این کار، قرار بود مطالعه مردم‌شناختی آیینی در سراسر استان مرکزی انجام شود اما... با توافق همکاران پژوهشی، این کار محدود به شهرستان وفس، کمیجان، میلاجرد و شصت ‌و هفت روستای دیگر شد. این کتاب نتیجه 11 سال مطالعات میدانی و کتابخانه ‌ای به‌شمار می‌رود.

عارف دلیل انتخاب نام «کمیجان» و ارتباط میان تات‌ها و مادها را این‌گونه بیان کرد: پیشینه دانش و فرهنگ عمومی مردمان، فرهنگ و تاریخ یکجانشینی بشر در این منطقه از فلات ایران، به هزاره سوم پیش از میلاد برمی‌گردد. مادها که نخستین حکومت ایرانی را تشکیل دادند و از سوی دیگر تات‌ها که همواره وفس و چهار نقطه دیگر این شهرستان را برای زندگی انتخاب کرده بودند، هر دو بخشی از حافظه تاریخی این منطقه به‌شمار می‌رفتند. دلیل نامگذاری این کتاب نیز براساس آیین‌های نمایشی سنتی یافته شده در طول 17 ماه مطالعات میدانی کاملا مستند انتخاب شده است.

متن کامل مصاحبه محمد عارف با خبرگزاری کتاب ایران

مطالب مرتبط:

"آیا کمیجان، سرزمین تات ها و مادها است؟"(اسفند90 در همین وبلاگ)

فروم "پژوهش از میلاجرد در کتاب سرزمین شگفت‌انگیز تات‌ها و مادها"(وبسایت میلاجرد)

2 نوشته شده در  سه شنبه 5 دی1391ساعت 17:40  توسط مهدی   | 

شو چلی یان مبارک

فرفَ بوران اَرکره                            بوران سوران اَرکره

قاقام، پایزی تامباوه                       زوستان از راه واوه

 

چن رو هنی فرفَ تا                       از گردنه می اَتا

از خانيه سِرماتا                           شال و کلا سرکرا

 

چای کیتری دَ دَو کرا                 چله دَ هنرا وییا

دور کرسی دَ هانیشینا                  .................(؟)

 

تارخانه یو تنده شور                       کیشمیشَ یو چُندور سور

کالاک، ترشی یو واوه                    ویزو شینجییه تازه

 

بورا نوش و گان کرا                        درد و دویان برکرا

شوچلی یان مبارک                      مبارک مبارک

*این شعر زیبا را نخستین بار آقای هادی سجادی در صفحه فیسبوک "وفسی ها" قرار دادند.

2 نوشته شده در  چهارشنبه 29 آذر1391ساعت 16:29  توسط مهدی   | 

پخش گزارشی زیبا از وفس در خبر ساعت 14 شبکه یک سیما



عنوان گزارش: "وفسی ؛ گویشی به قدمت کویر"... روز شنبه، 11 آذرماه 1391
برای دانلود این گزارش با حجم 22 مگابایت بر روی این لینک کلیک کنید.
(+)
2 نوشته شده در  شنبه 11 آذر1391ساعت 18:41  توسط مهدی   | 

پژوهش مرحوم "محتاط" بر روی وفسی

"دو سال پیش که برای تحقیق و فیش برداری از زبان تاتی(مادی) به وفس و چهرگان رفته بودم ... از هزاران واژه تاتی فیش برداری شده و با اندوخته کم و بضاعت ناچیز مشغول مقایسه با زبان های اوستایی و پهلوی می باشم. از استادان محترم زبان شناس دانشگاه تهران و همه ی علاقه مندان به زبان کهن ایرانی تقاضای کمک و یاری داشته و در صورت لزوم تمام فیش ها تقدیم دانشگاه تهران و یا سایر فرزانگان زبان شناس خواهد شد. بلکه این مهم به انجام رسد."

منبع: کتاب "بررسی الفبا و خط در ایران و خوشنویسان اراک"، نشر کالج، سال 1370، ص 28 تا 30. (+و+و+)

2 نوشته شده در  سه شنبه 10 مرداد1391ساعت 19:5  توسط مهدی   | 

زبان‌های در معرض انقراض ایران

جهانی سازی و همگن‌سازی فرهنگی سبب شده كه بسیاری از زبان‌های دنیا در خطر نابودی قرار گیرند. یونسكو 2500 زبان را كه در خطر نابودی هستند، شناسایی كرده است. یك چهارم زبان‌های دنیا كمتر از 1000 نفر گویشور دارد و اگر این زبان‌ها به نسلی دیگر منتقل نشوند، برای همیشه از دست می‌روند.

طبق آمار یونسكو، در ایران 25 زبان در معرض انقراض است كه از آنها می‌توان به زبان تاتی (گیلان)، هورامی (كردستان)، داری (یزد و كرمان) و وفسی (مركزی) اشاره كرد.

اطلس زبان‌های در معرض انقراض دنیا به همراه جزئیات در تارنمای یونسكو موجود است.

منبع: مقاله "افزایش توانایی‌های ذهن با یادگیری زبان" در روزنامه جام جم(+)

2 نوشته شده در  دوشنبه 2 مرداد1391ساعت 22:28  توسط مهدی   | 

پیشنهاد ثبت ضرب المثل های وفسی در آثار ناملموس استان مرکزی

سرپرست اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مركزی گفت: پرونده 22 اثر تاریخی، طبیعی و معنوی این استان با اعتبار یك میلیارد و 270 میلیون ریال به پنجمین اجلاس شورای سیاستگذاری ثبت آثار ملی ایران پیشنهاد شده است.

مجتبی رضوانی افزود: 'دستبافت های سنتی' (فرش لیلیان)، 'شیوه تقسیم آب در روستای كهك تفرش'، 'واژه نامه گویش راجی' مردم دلیجان، 'مراسم نخل گردانی' شهر نراق، 'ضرب المثل های مردم تات زبان' وفس، 'مراسم شب اسفند' روستای گل چشمه محلات و 'مراسم تحویل سال نو' روستای استوه خنداب، از آثار پیشنهادی میراث ناملموس است.

اعضای شورای سیاست‌گذاری ثبت آثار از 16 نفر تشكیل شده است كه معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری كشور، ریاست آن را به عهده دارد. پنجمین اجلاس شورای سیاست‌گذاری ثبت آثار ملی ایران، 18 تا 21 شهریورماه امسال در استان البرز برگزار می‌شود.(+)

2 نوشته شده در  شنبه 10 تیر1391ساعت 20:28  توسط مهدی   | 

تلاش گوگل برای نجات وفسی و دیگر زبان های در حال انقراض

2 نوشته شده در  یکشنبه 4 تیر1391ساعت 18:5  توسط مهدی   | 

وفس، از مراکز حکومت هخامنشیان

"کشف آثار و دست ساخته های ابتدایی در منطقه انجمن وفس و وجود آثار سفالی و بنای معماری سبک هخامنشیان در حفاری های منطقه با توجه به نزدیکی جغرافیایی به هگمتانه (پایتخت سیاسی و اداری هخامنشیان) این احتمال را تقویت می کند که وفس، روزگاری از مراکز مهم حکومت هخامنش بوده باشد."

مطلب فوق، یکی از یافته های پژوهش دکتر فاطمه موسوی میرک، استاد جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی اراک است که در نخستین همايش "زبان و مفاهیم علوم اجتماعی" در تهران ارائه گردید. این عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی، با بررسی "عبارت های اسمی در گویش وفسی" و استفاده از نظریه های زبانشناسی، به نتایجی پیرامون وابستگی های زبانی گویش وفسی و فولکلور مردمان این منطقه دست یافته است.

ادامه مطلب


برچسب‌ها: وفسی, فاطمه موسوی میرک
2 نوشته شده در  دوشنبه 1 خرداد1391ساعت 21:41  توسط مهدی   | 

ریشه های گویش وفسی

The exact linguistic affiliation of Vafsi is under question. While it has been classified as belonging to the Tatic group [STILO, 1981], particularly closely related to the Southern Tati Dialects [YAR-SHATER], other researchers see Vafsi possibly as a Central Plateau dialect [MORGENSTIERNE: 172]; LECOQ [1989: 313] considers Vafsi, and the other dialects of the Tafresh area, to have many grammatical traits in common with the Central Plateau dialects but the vocabulary of this group to be more similar to Tati dialects.

ادامه مطلب

2 نوشته شده در  پنجشنبه 21 اردیبهشت1391ساعت 21:10  توسط مهدی   | 

تات های ایران

تات‌های ایران از اقوام ایرانی‌تبار هستند که به شکل پراکنده و نقطه‌ای در پیرامون رشته‌کوه البرز و [زاگرس] در ایران، زندگی می‌کنند. بیشتر جمعیت تات‌های ایران در نیمه ی جنوبی استان قزوین یعنی شهرستان‌های تاکستان و بوئین‌زهرا استقرار دارند.

مردم تات ایران شیعه هستند و به زبان تاتی ایران که در گروه زبان‌های ایرانی شمال غربی قرار می‌گیرد سخن می‌گویند. این زبان به زبان تالشی نزدیک است، ولی زبان تات‌های قفقاز، (فارسی قفقازی) از زبان‌های ایرانی جنوب غربی است، یعنی این قوم از لحاظ زبانی و قومی با تات های ایران متفاوتند.

تات‌های ایران، بیشترشان در شهرستان‌های تاکستان و بوئین‌زهرا زندگی می‌کنند و این منطقه، بزرگترین منطقهٔ تات‌نشین ایران است. بقیه نیز در استان‌های سمنان، زنجان، البرز، آذربایجان شرقی، اردبیل و مرکزی (منطقه وفس) به سر می‌برند. عدهٔ زیادی از تات‌های ایران نیز به تهران (به ویژه جنوب غرب شهر) مهاجرت کرده‌اند.(از ویکی پدیا)

در مورد تاتی، تاکنون مطالب بسیاری در این وبلاگ نوشته ام؛(از جمله: + و + و + و + و + و +)

2 نوشته شده در  دوشنبه 18 اردیبهشت1391ساعت 19:16  توسط مهدی   | 

آقای وکیلیان، گویش وفسی هنوز زنده است

سیداحمد وکیلیان از کهنه کارهای فولکلور و ادبیات عامه است. او که هم اکنون مدیر مسئول فصلنامه فرهنگ مردم است، طی سالیان دراز صدها مقاله و یادداشت در نشریات گوناگون پیرامون فرهنگ عامه مناطق مختلف ایران به چاپ رسانده و در این زمینه تحقیقات فراوانی انجام داده است. آقای وکیلیان که از دوستان نزدیک دکتر اولریش مارزلف نیز هست در هر دو کتاب حاوی قصه های وفسی یعنی "Vafsi Folk Tales" و "توپوزقلی میرزا" نقش داشته و به ویژه کتاب دوم، توسط خود او به چاپ رسیده و به نظر می رسد ایشان باید آشنایی بیشتری نسبت به دیگر محققان فرهنگ عامه از وفس و گویش وفسی داشته باشد.

ادامه مطلب

2 نوشته شده در  چهارشنبه 13 اردیبهشت1391ساعت 19:16  توسط مهدی   | 

قصه های عامیانه وفسی در کتابخانه مجلس

اواخر سال گذشته بود که هنگام جستجو در سایت کتابخانه مجلس، متوجه شدم نسخه ای از کتاب "Vafsi Folk Tales" در این کتابخانه نگهداری می شود. هرچند در سال 1389 نسخه ی ناقصی از این کتاب را از طریق دیگری به دست آورده بودم، ولی دسترسی به نسخه کامل آن، آرزویی دست نیافتنی به نظر می رسید. بلافاصله دست به کار شدم و در ایمیلی از خانم دکتر بادینلو در مورد موجود بودن این کتاب در آن کتابخانه، پرس و جو نمودم. خانم بادینلو که قبلن نیز مزاحم شان شده بودم، در نهایت بزرگواری، قضیه را پیگیری کردند و پس از چند روز با لطف ایشان توانستم نسخه ای از این گنج گران بها را تهیه کنم.(برای دیدن عکس بزرگتر از جلد کتاب، بر روی عکس کلیک کنید)

ادامه مطلب

2 نوشته شده در  دوشنبه 28 فروردین1391ساعت 22:42  توسط مهدی   | 

برای "گویش وفسی" فرهنگ لغتی داریم؟

سئوال فوق رو دوست خوبمون "علی،ح" در نظرخواهی مطلب قبل پرسیده... خواستم ذیل همون نظر جواب بدم، دیدم حجمش زیاد شد و شاید برای دوستان دیگه هم جالب باشه، بهتر دیدم به عنوان ی مطلب مستقل تو وبلاگ بنویسم.

جواب: نه، متاسفانه فرهنگ لغتی برای گویش وفسی نداریم. ولی تا به حال تلاش های زیادی برای گردآوری لغات وفسی صورت گرفته که بعضی از اونها منجر به چاپ و حفظ لغات شده و بعضی دیگر بی نتیجه بوده اند.

ادامه جواب

2 نوشته شده در  دوشنبه 19 دی1390ساعت 22:39  توسط مهدی   | 

واژه‌های فارسی میانه در گویش‌های وفسی و چهرقانی

مقاله ای با عنوان "واژه‌های فارسی میانه در گویش‌های وفسی و چهرقانی" توسط دکتر علیرضا نبی لو چهرقانی در هفتمین شمارهٔ مجلهٔ گویش‌شناسی، ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان، به چاپ رسید.

 دکتر نبی لو در این مقاله به مقایسه واژگان گویش وفسی و چهرقانی با واژگان پهلوی پرداخته و به نتایج جالبی در مورد ریشه واژگان مصطلح وفسی و چهرقانی دست یافته است. در صحبتی که سال گذشته با دکتر نبی لو داشتم ایشان گفتند که مقاله را در سال 1387 تالیف کرده و برای چاپ به فرهنگستان فرستاده اند و بالاخره بعد از سه سال این مقاله در هفتمین شماره مجله گویش شناسی به چاپ رسید.

2 نوشته شده در  جمعه 2 دی1390ساعت 11:40  توسط مهدی   | 

Comparative Analysis of Talishi and the Dialects of Vafsi ad Ashtiani

  Elahe Taghvayi (Armenia)Comparative Analysis of  Talishi and the Dialects of Vafsi ad Ashtiani

 

این مقاله به طور کلی به سه گویش که در تقسیم بندی، جزء گویشهای شمال غربی می باشد پرداخته است، که تحولات آوایی و ریشه ای مورد بررسی قرار گرفته است.

ادامه مطلب

2 نوشته شده در  شنبه 28 آبان1390ساعت 21:36  توسط مهدی   | 

"تاتی" گویش مردم وفس

گویش وفسی یکی از زیر شاخه های زبان مادی ( تاتی ) می باشد و با قدمتی 3000 ساله. گویش وفسی جزو زبان های شمال غربی ایران می باشد. زبان های شمال غربی ایران، خود به هفت زیر گروه اصلی و تعدادی گروه فرعی تقسیم می شود که گویش وفسی جزو زیر مجموعه « تاتی» قرار می گیرد. فایل صوتی این برنامه رادیوی استان مرکزی را می توانید از اینجا بشنوید.

ادامه مطلب

2 نوشته شده در  شنبه 28 آبان1390ساعت 20:59  توسط مهدی   | 

پادکست گویش وفسی

برای شنیدن این پادکست روی تصویر بالا کلیک کنید تا به صفحه مربوطه بروید و آنرا بشنوید.

همچنین می توانید فایل صوتی پادکست را با کلیک بر روی این لینک دانلود نمائید(حدود 4مگابایت)

2 نوشته شده در  دوشنبه 11 مهر1390ساعت 18:56  توسط مهدی   | 

قصه "خدیجه خاتون"وفس در صدای آفتاب

در ادامه پخش قصه های وفس از صدای استان مرکزی، امروز، دوشنبه(11/07/90) راس ساعت 8و30 دقیقه شب، قصه "خدیجه خاتون" از رادیو اراک روایت می شود. این قصه را نیز آقای "علی صالح دارابی" تعریف میکند. همچنین تکرار این برنامه روز سه شنبه (12/07/90) ساعت 12و 30 دقیقه بعدازظهر از همین موج پخش می شود.

پخش زنده صدای اراک را می توانید با کلیک بر روی این لینک گوش کنید.

2 نوشته شده در  دوشنبه 11 مهر1390ساعت 18:10  توسط مهدی   | 

کلمه "اشک" در وفسی

رضا شمس کلائی در وبلاگ خود به ذکر کلمات کاربردی گویش قدیمی اراک پرداخته است. او کلمه "اَرْسْ" را آورده و اینگونه توضیح می دهد:

 اَرْسْ: اشک معنی می دهد و پهلوی است. همین معنی با این کلمه هنوز در وفس اراک متداول است.

 توضیح: شکل صحیح کلمه معادل اشک در وفسی، "هَرْسَ" (hársa) است که تکیه آن بر روی حرف "a" قرار دارد. این کلمه در جمله به صورت "هَرْسْ" (hars) و یا در مواردی "اَرْسْ" (ars-) تلفظ می شود.

2 نوشته شده در  جمعه 8 مهر1390ساعت 10:50  توسط مهدی   | 

پایان نامه با موضوع گویش وفسی

پایان نامه با موضوع "بررسی و تحلیل نظام حالت ارگتیو در گویش وفسی در چارچوب نظریه بهینگی" توسط آقای "سعیدرضا یوسفی" و تحت راهنمایی "مهین ناز میردهقان" استادیار گروه زبان شناسي، در دانشگاه شهید بهشتی در جریان مطالعه و تحقیق قرار دارد.

مطلب مرتبط: پایان نامه دانشجویی
2 نوشته شده در  یکشنبه 9 مرداد1390ساعت 19:48  توسط مهدی   | 

کارتون وفسی

دو سال قبل، یک کلیپ صوتی 30 دقیقه ای وفسی را، برای دانلود در وبلاگ گذاشتم. این کلیپ توسط سایت globalrecordings تهیه شده و همانگونه که قبلا نوشته بودم، این کلیپ صوتی یک فایل مذهبی است به طوریکه ابتدا از «خداوند عالمیان» که این جهان را خلق کرده شروع شده و پس از صحبت در مورد پیامبران صاحب شریعت به حضرت عیسی ختم می شود و باقی فایل صوتی نیز در مورد حضرت عیسی، زندگی ایشان و پیروانشان است. به نظر من این فایل صوتی به نوعی تبلیغ دین مسیحیت می باشد. اخیرا سایت فوق الذکر یک کلیپ تصویری از گویش وفسی تهیه کرده که در آن قسمتی از قصه های کلیپ صوتی را با نقاشی به تصویر کشیده است. برای دیدن این فیلم شبه کارتونی به این صفحه در یوتیوب بروید.

توجه: دوستانی که تمایل دارند این کلیپ تصویری با حجم 20 مگابایت به ایمیلشان فرستاده شود در قسمت نظردهی اعلام کنند.

2 نوشته شده در  یکشنبه 22 اسفند1389ساعت 18:22  توسط مهدی   | 

نام مادینه (مونث) در گویش‌ وفسی

گئورگ مورگنستیرنه (Georg Morgenstierne) در مقاله ای با عنوان "نام مادینه با پایان «ـه» در گویش‌های ایرانی غربی" که در سال 1341 شمسی (1962میلادی) و به زبان انگلیسی در کتاب بزرگداشت هشتاد سالگی سیدحسن تقی زاده به چاپ رسانده، به بررسی نام مادینه (مونث) در گویش‌هایی چون تاتی تاکستان، وفسی، آشتیانی، سمنانی و ... پرداخته است.

 

مشخصات اثر:

ران ملخ: پژوهش‌هایی در بزرگداشت سیدحسن تقی‌زاده

(A Locust's Leg: Studies in Honor of S. H. Taqizadeh)

ویراستار: والتر برونو هنینگ، احسان یارشاطر؛ ناشر: پرسی لاند (Percy Lund)، لندن؛ ۲۵۰ صفحه

 

منبع: پایگاه الکترونیکی شهربَراز. برای کسب آگاهی بیشتر از گویش وفسی به اینجا و اینجا مراجعه کنید.
2 نوشته شده در  چهارشنبه 18 اسفند1389ساعت 22:41  توسط مهدی   | 

اولین مقاله انگلیسی در مورد وفسی

پنجاه و یک سال قبل، پژوهشگر و ایرانشناس انگلیسی، پروفسور الول ساتن، نخستین مقاله به زبان انگلیسی را در مورد گویش وفسی نوشت. عنوان این مقاله که برای اولین بار در کنفرانس مسکو ارائه شد "The Vafsi Dialect (North-Western Persia)"، بود. این مقاله، دو سه دهه بعد از آن نیز در مجلات گوناگونی به چاپ رسید و مورد توجه زبانشناسان ایرانی و خارجی قرار گرفت. همچنین این مقاله یکی از منابعی بود که پروفسور دونالد استیلو برای تحقیق بر روی گویش وفسی از آن سود برد.

ادامه مطلب

2 نوشته شده در  جمعه 6 اسفند1389ساعت 16:55  توسط مهدی   | 

مقاله "آشنایی اجمالی با وفسی"

در شماره جدید فصلنامه پژوهشی، آموزشی و اطلاع رسانی زبانشناسی "پازند"، مقاله ای با عنوان "آشنایی اجمالی با وفسی" در 29 صفحه به چاپ رسیده است. نویسنده در این مقاله به بررسی و توصیف ویژگی های مهم گویش وفسی پرداخته است. چکیده فارسی و انگلیسی مقاله به شرح زیر است:

چکیده

گویش وفسی که در چند روستای مرکزی ایران صحبت می شود در خانواده زبان های تاتی(مادی) جای می گیرد. این گویش وجوه اشتراک زیادی با گویش های مرکزی و بعضی گونه های کردی دارد. در مقاله حاضر ابتدا ساخت آوایی گویش وفسی به صورت مختصر توصیف و سپس ساخت صرفی- نحوی از جمله حالت های فاعلی و غیرفاعلی اسم ها و ضمایر و کاربردهای آنها، جنس دستوری، حروف اضافه گسسته، ساختار افعال لازم و متعدی، ساخت ارگتیو، صورت حالت فعل، انضمام فعلی، ساخت سببی و مجهول بررسی می شود. فهرستی از واژگان رایج در گویش وفسی نیز در انتهای مقاله ارائه شده است.

واژگان کلیدی: وفسی، تاتی، جنس دستوری، حالت فاعلی و غیرفاعلی، ساخت ارگتیو

 

A Glance over Vafsi Dialect:

Vafsi belongs to the Tatic family and is spoken in some villages in central Iran. Vafsi has several common features with the central dialects and some form of Kurdish. this paper first explain the phonetic of Vafsi and then sign to syntax and grammatical structure, including direct and oblique cases in nouns and pronominal, Gender , circumposition, transitive and intransitive verbs, ergative, stative verb, incorporating, causative and passive verbs. A list of common words in Vafsi also is mentioned at the end of the article.

Key Words: vafsi, tatic, gender, nominative case, oblique case, ergative

عناوین اصلی مقاله به شرح زیر است:

مقدمه

1- نظام آوایی

1-1- تحولات آوایی

1-2- واکه ها و همخوان های گویش وفسی

2- صرف و نحو

2-1- اسم

2-2 صفت

2-3- ضمیر

2-3-1- ضمایر پرسشی

2-3-2- ضمایر اشاره

2-3-3- ضمایر مبهم

2-3-4- ضمیر مشترک

2-3-5- ضمایر شخصی

2-4- عدد

2-5- قید

2-6- حروف

2-7- اصوات

2-8- فعل

2-8-1- زمان حال در گویش وفسی

2-8-2- زمان گذشته در گویش وفسی

2-8-3- زمان آینده

2-8-4- افعال خواستن و توانستن و باید

2-8-5- صورت حالت فعل

2-8-6- افعال مرکب

2-8-7- انضمام

2-8-8- افعال سببی

2-8-9- مجهول

3- واژگان

4- جمع بندی مطالب

 

آدرس مقاله: بهراد، مهدی(1389) آشنایی اجمالی با وفسی، فصلنامه پازند، سال پنجم، شماره های هجدهم و نوزدهم، پاییز و زمستان 1388، صص 51-79

برای تهیه این شماره از نشریه پازند می توانید به سایت اینترنتی آن مراجعه نمایید.

2 نوشته شده در  سه شنبه 16 شهریور1389ساعت 5:13  توسط مهدی   | 

لغت "مول"(mul) در وفسی

در نشریه مطالعات ایران و قفقاز در سال 2009 مقاله ای توسط آقای محمود صادق زاده با عنوان «Mul "Wine" in Classical Persian Poetry" به چاپ رسیده است. دسترسی به کل مقاله مستلزم پرداخت هزینه خرید آن است اما در پاراگرافی از مقاله که از طریق جستجو در سرویس "Scholar" گوگل به دست می آید به معنی لغت "مول" در وفسی اشاره شده است:

…4) In Vafsi, as well as in the colloquial Persian of Tehran, mul is also used in the meaning of “lover of a married woman”. The latter might be a semantical derivative of mul “wine”.

طبق توضیحات آقای صادق زاده، مول در وفسی یعنی "فردی (مردی) که عاشق زنی متاهل است".

 

در وفس، اصطلاحا داشتن مول، به یک زن نسبت داده می شود و جمله زیر در این رابطه بیشتر کاربرد دارد:

این زلّه مول دیره (in zelle mul dire) یعنی: این زن مول دارد (یا این زن عاشق مرد دیگری است یا با مردی دیگر رابطه دارد).

 

در لغتنامه مرحوم دهخدا به دو فعل در رابطه با "مول" اشاره شده است:

مول کردن . [ ک َ دَ ] (مص مرکب ) زناکاری کردن. از مردی به طرز نامشروع بار گرفتن. طفل حرامزاده به دنیا آوردن زن.

مول گرفتن. [ گ ِ رِ ت َ ] (مص مرکب ) فاسق گرفتن. با مردی به حرامی رابطه یافتن زنی. (یادداشت مؤلف). مردی را به نامشروع یار و همخوابه ٔخود کردن زن. آبستن شده بودن به وجهی نامشروع. (یادداشت مؤلف)
2 نوشته شده در  دوشنبه 21 تیر1389ساعت 18:22  توسط مهدی   | 

تاتی

تاتی، یکی از زبان‌های مهم ایرانی‌نو که در سرزمین‌های وسیعی از ناحیۀ ساوه در ایران تا منطقۀ نخجوان در جمهوری آذربایجان گسترده است، ولی به طور مشخص در استان‌های قزوین، زنجان و آذربایجان‌شرقی و نیز در بخش‌هایی از جمهوری آذربایجان و ناحیۀ خودمختار داغستان بدان تکلم می‌شود.

 

نام گویش: «تات» واژه‌ای ترکی و به معنی «عناصر خارجی ساکن سرزمین ترکان» است (دایره‌المعارف…، 1/ 589). قبایل‌ صحرانشین ــ که بیشتر‌ آنان ترک بودند ــ مردم‌ زراعت‌پیشه و ایرانی‌تبار قفقاز را که به اطاعت خود درآورده بودند، تات می‌خواندند (ارانسکی، مقدمه…، 316؛ نیز نك‍ : معین، ذیل تات). مولوی نیز در اشعار ترکی خود، این نام را برای ایرانیان به کار برده است (همانجا).

 

در دورۀ صفویه به تمامی مردم ایرانی‌تبار، در مقابل قزلباشان ترک، تات گفته می‌شد (پورمحمدی، 171) و هنوز هم ترک‌زبانان منطقۀ وَفْس در استان مرکزی و منطقۀ تفرش، به گویش وَفسی «تات دیلِ» (زبان تات) می‌گویند (مقدم، 16). لرها نیز به ایرانیان غیرِ خود، «تات» گفته‌اند (لغت‌نامه…، ذیل تات)،

و خود تات‌زبانها نیز دربارۀ وجه تسمیۀ تاتی افسانه‌ای را نقل می‌کنند (نك‍ : آل‌احمد، 92-93).

 

مطلب کامل

2 نوشته شده در  یکشنبه 10 آبان1388ساعت 22:12  توسط مهدی   | 

وفسی، یک زبان است و نه گویش

دکتر محمد دبیر مقدم، استاد زبانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی، در مقاله‌ای با عنوان «زبان، گونه، گویش و لهجه: کاربردهای بومی و جهانی» به بررسی این مفاهیم اساسی زبانشناسی، از دید زبان‌شناسان ایرانی و غیر ایرانی پرداخته و در نهایت تعاریف جامعی از این مفاهیم به دست داده است. دکتر دبیر مقدم از بین زبان‌شناسان ایرانی، نظرات و آثار «دکتر صادق کیا»، «دکتر پرویز ناتل خانلری»، «دکتر علی اشرف صادقی»، «دکتر محمدرضا باطنی»، «دکتر یحیی مدرسی» و خانم «دکتر ایران کلباسی» را بررسی نموده و سپس آرای چند تن از زبان‌شناسان غربی را مطالعه کرده است.

ایشان در نهایت اینطور نتیجه‌گیری نموده است:
تعاریف زیر را که همسو با آرای زبان‌شناسان و صاحب‌نظران بین‌المللی است می‌توان اجماع جامعه‌ی زبان‌شناسی امروز درباره‌ی این مفاهیم دانست. به بیانی دیگر، آن‌ها را می‌توان تعاریف معیار و متعلق به آنچه که این نگارنده «نظریه عمومی زبان» می‌نامد دانست. «نظریه‌ی عمومی زبان» را می‌توان نظریه‌ای تصور کرد که بنیان‌ها و مفاهیم آن مورد اتفاق نظر و اجماع جامعه‌ی زبان‌شناسی، فارغ از چارچوب‌های نظری خاص، است.
1) زبان (Language): دو گونه‌ی زبانی که سخنگویان آن دو فهم متقابل ندارند، زبان‌اند.
2) گویش (Dialect): دو گونه‌ی زبانی که سخنگویان آن دو فهم متقابل دارند اما در عین حال بین آن دو گونه تفاوت‌های آوایی و واجی و واژگانی و یا دستوری مشاهده می‌شود، گویش‌های یک زبان‌اند.
3) لهجه(Accent): دو گونه‌ی زبانی که سخنگویان آن دو فهم متقابل دارند اما در عین حال بین آن دو گونه فقط تفاوت‌های آوایی(و واجی) دیده می‌شود لهجه‌های یک زبان‌اند.
4) گونه (Variety): اصطلاحی است خنثی که همچنانکه در تعریف «زبان»، «گویش» و «لهجه» مشاهده می‌کنیم، می‌توان آن را ه عنوان اطلاقی کلی به کار برد.


دکتر دبیر مقدم در ادامه‌ی مقاله، تعدادی از زبان‌های ایرانی را نام می‌برد:
بر پایه‌ی این تعاریف فارسی امروز، گیلکی، مازندرانی، کردی، هورامی، وفسی، لکی، لری، راجی، دلواری، لارستانی و نائینی زبان‌اند. زبان فارسی امروز، زبان رسمی است و دیگر زبان‌های مذکور زبان‌های محلی کشورمان هستند.

مقاله‌ی فوق‌الذکر در شماره‌ی پنجم، تابستان و پاییز 1387، صفحات 91 تا 128 فصلنامه ادب پژوهشی به چاپ رسیده است و با عضو شدن در سایت magiran.com می‌توانید آن را دانلود نمایید.

2 نوشته شده در  یکشنبه 29 شهریور1388ساعت 16:8  توسط مهدی   | 

تدریس زبان‌ها و گویش‌های محلی در دانشگاه‌ها

ماده واحده‌ی «اختصاص و پیش‌بینی دو واحد درس زبان و ادبیات مربوط به زبان‌ها و گویش‌های محلی و بومی برای تدریس در دانشگاه‌های مرکز استان‌های ذیربط» در جلسه‌ی 644 مورّخ 5/3/1388 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. در این مصوّبه، در اجرای اصل پانزدهم قانون اساسی و به‌ منظور ... ارزشمند فرهنگ و تمدن ایران اسلامی و تقویت بنیان‌های مقوم این فرهنگ، به وزارتین علوم، تحقیقات و فنّاوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی، اجازه داده می‌شود که دو واحد درسی زبان و ادبیات مربوط به زبان و گویش‌های بومی و محلی کشور، مانند آذری، کردی، بلوچی و ترکمن در دانشگاه‌های مرکز استان‌های ذی‌ربط به‌صورت اختیاری ارائه و تدریس شود.

    تبصرهٔ 1: تهیهٔ متون و تربیت مدرّسان مورد نیاز طبق برنامه‌ای خواهد بود که به تصویب کمیتهٔ فرهنگ و تمدن ایران و اسلام شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌رسد.
    تبصرهٔ 2: تشخیص زبان‌ها و گویش‌های مشمول این ماده واحده، بر عهدهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی خواهد بود.(+)

2 نوشته شده در  شنبه 28 شهریور1388ساعت 0:15  توسط مهدی   | 

گویش وفسی در مرز استان‌های همدان و مرکزی

گروه‌های زبانی استان( 1)
در تمام استان از زبان فارسی به عنوان زبان محمل استفاده می‌شود. با وجود اینكه شهرستان همدان در حوزه‌های كاملا ترك زبان قرار گرفته، مردم این شهر به زبان فارسی صحبت می‌كنند.

زبان لری یكی از زبان‌های رایج در جنوب شرقی استان است(نواحی شهرستان نهاوند و ملایر).
مردم غرب و جنوب غرب همدان به زبان كردی صحبت می‌كنند و مردم دو محل به نامهای "چهوگان" [نام درست: چهره‌قان] و "وفس" كه در منتهی الیه شهرستان اراك قرار گرفته‌اند به زبان تاتی تكلم می‌نمایند.

اكثریت ترك زبان را بازماندگان "اوغوز" تشكیل می‌دهند كه از قرن یازدهم به بعد به طور گسترده‌ای با خانواده‌ها و احشام‌شان در فلات ایران مستقر شدند. زبان آنها نزدیك به زبان تركی آذربایجانی است.
منبع: روزنامه "همدان پیام"؛ شنبه 16 آذرماه 1387، شماره 550

2 نوشته شده در  جمعه 9 مرداد1388ساعت 20:5  توسط مهدی   | 

پروفسور دونالد استیلو در ارمنستان

The Armenian Association for Academic Partnership and Support Cordially invites you to participate in the ARMACAD lecture

The Talyshi Language: Origins, History and Influences from the Languages of the South Caucasus held by Dr. Donald Stilo


Time: 18:30
Date: June 29, 2009, Monday
Country: Armenia
City: Yerevan
Venue: To be announced to registered participants

Talyshi is a Northwestern Iranian language spoken along the Caspian seacoast both in Iran and in the Republic of Azerbaijan. In his talk, Professor Stilo will briefly present the origins and distribution of the seven groups of Northwest Iranian languages, with special emphasis on the Tati-Talyshi group, and will show that after some 2800 - 3000 years of separation from the Southwest Iranian languages, which include most prominently the Persian language, the languages of the Southwest and the Northwest Iranian type have developed completely different lexical and grammatical structures. As a result, there is no mutual intelligibility among these groups. In addition, within the Talyshi language itself, the northern dialects and the southern dialects have also become completely different languages belonging to one and the same ethnic group. The reason for such drastic differences between the Talyshi dialects is due to the influence within Northern Talyshi from other languages, both Iranian and non-Iranian of the Araxes zone — perhaps Armenian, Udi (“Caucasian Albanian”) or Aramaic. A brief discussion of the “Araxes Linguistic Area” will also be given during the lecture. The topic of areal influences will also include some explanations for the appearance of widely divergent dialects of the Armenian language (Urmia, Khoy, Salmas, Meghri, etc

The lecture will be held in Russian and English and questions will be entertained in English, Russian, Persian, and possibly Armenian

BIO: Donald Stilo is presently a visiting scientist at the Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology in Leipzig, Germany. He has his Bachelor’s Degree from Georgetown University in Russian and French and his Master’s Degree and Doctorate from the University of Michigan in Theoretical Linguistics with concentration on Iranian languages. Prof. Stilo lived in Iran for a total of five years and taught the Persian language for 20 years in the United States as well as Iranian and Middle Eastern Linguistics. Dr. Stilo is currently visiting Armenia for five weeks in order to do research on the dialects of Karabagh, Meghri, Karchevan, Urmia, among others. He is presently working on two projects: a Grammar of the Vafsi-Tati Language as well as an Atlas of the Araxes Linguistic Area

To participate in this lecture, please, submit an email with short (1-3 lines) introduction (in Armenian or English) about yourself to armacadem@yahoo.co.uk with “Talyshi” in the subject line. The authors of emails with different subject line will not be considered for participation in this lecture. So, please, be sure that you mention “Talyshi” in the subject line of your email when registering for this lecture. The details of the meeting will be shared with those who registered till June 25

Source

2 نوشته شده در  جمعه 5 تیر1388ساعت 21:15  توسط مهدی   | 

پایگاه زبان‌های در خطر جهان: وفسی، زبانی در معرض خطر قطعی

یونسکو، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد در روز جهانی زبان مادری مطابق با ۲۱ فوریه، سوم اسفندماه، نسخه اینترنتی اطلس «زبان‌های درخطر جهان» را افتتاح کرد.

این پایگاه اطلاعاتی دیجیتالی و اینترنتی، حاوی اطلاعاتی به‌روز از ۲۵۰۰ زبان درخطر جهان است که همچون دائره‌المعارف اینترنتی «ویکی‌پیدیا» می‌توان آن را تکمیل و تصحیح کرد.

از میان تقریبا شش هزار زبان موجود در جهان،‌ بیش از ۲۰۰ زبان در طول زندگی سه نسل گذشته منقرض شده،‌ ۵۳۸ زبان در وضعی بحرانی هستند، و ۵۰۲ زبان شدیدا در خطرند.

کویی‌چیرو ماتسوئورا،‌ دبیرکل یونسکو،‌ در مراسم رونمایی از این پروژه ضمن تاکید بر این که زبان، ابزار انتقال دانش و اطلاعات انسان درباره طبیعت و کائنات است گفت: «مرگ زبان به ناپدید شدن بخش بزرگی از میراث فرهنگی، از شعر و افسانه تا ضرب‌المثل و لطیفه می‌انجامد.» ‌

اطلس زبان‌های درخطر جهان که حاصل کار و تلاش ۳۰ زبان‌شناس است نشان می‌دهد کشورهایی که بیشترین تنوع زبانی را دارند مثل هند و ایالات متحده بیشترین تعداد زبان‌های درخطر جهان را نیز دارا هستند. ۱۹۹ زبان در جهان کمتر از ۱۰ گوینده و ۱۷۸ زبان دیگر بین ۱۰ تا ۵۰ گوینده دارند. اما چهار زبان هم در جهان هست که فقط یک گوینده دارند:‌ زبان‌های وینتو – نوملاکی در شمال کالیفرنیا، لیوونیایی در منطقه بالتیک، یاگان در شیلی، و کایخنا در برزیل.

دلایل مرگ یک زبان از نظر یونسکو:
گویندگان آن به گروه یا قومی قوی‌تر و بزرگ‌تر روی بیاورند و
عدم غرور و افتخار مردم به میراث خود و بی‌توجهی به آن.
منبع

یادداشت: پس وفسی‌های عزیز بیایید به زبان وفسی افتخار کنیم و آن را که میراثی گرانبها از 3000 سال زندگی پدرانمان در وفس است مایه مباهات و غرور خود بدانیم. در این راستا لازم است به وفسی صحبت کنیم و بشنویم و فرزندانمان را نیز به این امر ترغیب کنیم. باید بیشتر به وفس سفر کنیم و نوجوانان و جوانان را هر چه بیشتر با فرهنگ و تاریخ وفس و گویش وفسی آشنا کنیم. باید در رابطه با وفسی بنویسیم و مطالعه کنیم.

پایگاه فوق‌الذکر نامی از وفسی نیز برده و آن را در گروه زبان‌های در خطر قطعی(definitely endangered) طبقه‌بندی نموده است. تنها اطلاعاتی که فعلاً از وفسی در این سایت موجود است، نقشه‌ای است که موقعیت وفس و وفسی روی آن مشخص شده است. البته ذکر این نکته نیز لازم است که مکان مشخص شده کاملا دقیق نمی‌باشد و باید آن را کمی بالاتر در نظر بگیریم. این تصویر را در زیر می‌بینید.

2 نوشته شده در  پنجشنبه 8 اسفند1387ساعت 13:22  توسط مهدی   | 

آشنایی مختصر با وفسی

محرم امسال در وفس با یک پیرزن وفسی چند ساعتی صحبت کردم و الان دارم لغت‌هاش رو پیاده می‌کنم روی کاغذ برای همون طرح «فرهنگ لغت وفسی». تا حالا بیش از 3000 واژه وفسی جمع کردم ولی تعداد واژه‌ها چندبرابر این رقم است و وقت و کوشش زیادی می‌خواهد.

چند جمله‌ای از صحبت‌های این پیرزن باصفا رو فقط محض یک آشنایی مختصر در زیر نقل می‌کنم. معنی فارسی و آوانگاری هم به دنبال اون هستند.

خُدایا شوکری. چی‌اِسانُ برآردِ. خُدای قربان بَسّم کَ اَنْداقَرْ هوشِس هادا مِلَّتی. هَزار کُرور شوکْرِس با، خُدایْ. اَزْ تَرانْ آقات اَکَری ایندی‌اَنَ جَوابْ هادَی. اِلاهی شوکرْ. خُدا، اِلاهی شوکری.

یِی پَرَّ رادَ نَچُّءَ. یُوميَه مُتُر دَ رِ هَنی... هِمَّ نِ.

اوگی اَوينْ کازانِ؟...خُرما وازِ... نَجانُمِ، آخِ تاق نی اَینامْ چيزُءَ.

ایرگُ اینْ هادُم، بَبَم، قُرْصِ نانا، هَنْ؟

آوان که تّاويامِ اَتّاوِ، مَمَد کی‌ءُ؟... آنِ ويندِ؟

خدایا شکرت. چه چیزی درآورده‌اند(اختراع کرده‌اند). قربان خدا بروم که اینقدر هوش به مردم داده است. هزار کرور شکر خدا. از تهران صحبت کنی و اینجا جواب بدهی. الهی شکر. الهی شکرت.

یک کم راه نمی‌رود. یکسره روی موتور است... آره ديگه.
بردار ببین چه جوریه؟... می‌گه خرما(ست)... نمی‌دونم. باز کن ببینیم چیه.
می‌خوای اینو بدهم، پسرم، قرص نعنا، هان؟
ما که می‌آمدیم می‌آمد؛ محمد کیه؟... اونها بودند؟

آوانگاری(x=خ؛ c=چ؛ š=ش؛ q=ق؛ s=س؛ ā=آ؛ a=اَ؛ e=اِ؛ o=اُ؛ i=ای؛ و ...)

Xodāyā šukri. ciesān o bar ārde. xodāy qorbān bassom ka andāqar hušes hādā mellati. hazār korur šukres ba, xodāy. az tarān āqāt akari, Indiana javāb hāday. elāhi šukr. xodā, elāhi šukri

Yey parra rāda naccoa. yowmia motor da re hani…. hemma ne
ugi avin kāzāne…. xormā vāze. āxe tāq ni aynām cizoa
irgo in hādom, babam, qorse nānā, han
āwān ke ttāviāme attāve, mamad kio?... āne vinde

یادداشت: آوانگاری قید شده در بالا درست و علمی نیست اما برای درک جملات فوق کفایت می‌کند. در این آوانگاری مواردی مانند کشیدگی واج،  ادغام کلمات و حذف واج‌ها (که در هنگام صحبت پیش می‌آید همانند فارسی) تکیه، آهنگ و بعضی واج‌های ویژه وفسی مشخص نشده است.

2 نوشته شده در  یکشنبه 4 اسفند1387ساعت 17:10  توسط مهدی   | 

بنیاد پژوهش‌های آلمان حامی پروژه گویش وفسی

پروژه گویش وفسی که از سال 1997 تا کنون در دانشگاه گوتینگن آلمان در حال اجرا است با پشتیبانی مالی بنیاد پژوهش‌های آلمان (DFG) آغاز شد. قسمت اول این پروژه که تهیه کتاب قصه‌های عامیانه وفسی (Vafsi Folk Tales) بود در سال 2004 به پایان رسید و این مجموعه که شامل کتاب (300 صفحه) و دو لوح فشرده بود، منتشر شد. از آن سال تاکنون پروفسور دونالد استیلو (سیلو) در حال تالیف کتاب دستورزبان وفسی است که این مجموعه تا به حال نزدیک به 1500 صفحه شده است.
وبسایت بنیاد پژوهش‌های آلمان با انتشار مطلب کوتاهی، اقدام به معرفی این پروژه نموده که توجه شما را به آن جلب می‌کنم(اصل مطلب به زبان آلمانی بود که توسط گوگل به انگلیسی ترجمه شد).

Kommentierte Edition von traditionellen Erzähltexten im persischen Dialekt von Vafsi (NW-Iran);Anfertigung einer Dialektgrammatik

Von dem britischen Iranisten L.P. Elwell Sutton (gest. 1984) im Jahre 1958 im Zentraliran gesammelte traditionelle Erzähltexte im Dialekt von Vafs sollen bearbeitet, kommentiert und herausgegeben sowie grammatikalisch und volkskundlich analysiert werden. Die Texte liegen als Tonbandaufzeichnungen im Original vor und befinden sich seit dem Erwerb aus dem Nachlaß des Sammlers im Besitz des Antragstellers.Damit soll einerseits wertvolles älteres Quellenmaterial zur Ethnologie des Zentralirans zugänglich gemacht werden. Andererseits soll, aufbauend auf den edierten Texten, eine Grammatik und ein Wörterverzeichnis des wenig erforschten westiranischen Dialekts von Vafs verfaßt und somit ein Beitrag zur modernen iranischen, speziell zur neuwestiranischen Dialektologie geleistet werden.Das Projekt soll von Antragsteller und Mitarbeiter gemeinsam durchgeführt werden. Dem Mitarbeiter obliegt dabei die weitestgehend selbständige Erarbeitung des dialektologischen Bereiches. Der Antragsteller übernimmt neben der übergeordneten Betreuung des Projektes die Erarbeitung der erzählforscherisch relevanten Bereiche


Annotated Edition of traditional narrative texts in the dialect of Persian Vafsi (NW Iran), producing a dialect grammar

From the British Iranian LP Elwell Sutton (died 1984) in 1958 in central Iran collected traditional narrative texts in the dialect of Vafs be edited, and published comments as well as grammatical and ethnographic analysis.  The texts are available as in the original recordings are located before and since the purchase from the estate of the collector in possession of the Applicants. Damit be one valuable source material for the earlier ethnology of central Iran to be made available.  Other hand, based on the edited texts, a grammar and a glossary of the little explored west Iran ischen dialect of Vafs drafted and thus a contribution to modern Iran, specifically to west Iran ischen dialectology project is done werden. das of applicants and employees jointly.  The employee is responsible for the preparation of the largely autonomous area dialectology.  The applicant shall in addition to the overall supervision of the project, the drafting of the relevant areas erzählforscherisch

Applicants: Ulrich Marzolph; Göttingen Academy of Sciences Enzyklopädie des Märchens Encyclopedia of the fairy tale; Friedländer Weg 2 Friedländer Weg 2 37085 Göttingen

Sector allocation: Islamic Studies, Arabic, Semitic

DFG Procedures: Individual support

Funding: Promotion from 1997 to 2003

DFG-Ansprech partner: Dr. Hans-Dieter Bienert

2 نوشته شده در  چهارشنبه 23 بهمن1387ساعت 13:43  توسط مهدی   | 

تصاویر پروفسور استیلو در حال تدریس وفسی

Summer School
Documenting Endangered Iranian Languages
August 20th-31st 2007

University of Kiel

In cooperation with
University of Frankfurt
MPI Leipzig
University of Hamburg

پروفسور استیلو در حال نوشتن لغات وفسی روی تخته سیاه

پروفسور استیلو نفر سوم از راست در ردیف سوم

تصویر افراد شرکت کننده در دوره تابستانی فوق الذکر

2 نوشته شده در  جمعه 11 بهمن1387ساعت 10:19  توسط مهدی   | 

وفسی، آذری و مادی

در سال 1354 خورشيدی مقاله ای تحقيقی از آقای دکتر احسان يار شاطر پژوهشگر برجسته ميهن مان در پيرامون زبان آذری در "دانشنامه ايران و اسلام" بچاپ رسيده بود (که در مقدمه کتاب آذری نيز آورده شده است) که مهر تائيدی است بر ديدگاه های زنده ياد کسروی درباره زبان آذری يا زبان باستان آذربايگان که بی مناسبت نمی بينم به چند بخش آن بگونه ای کوتاه اشاره داشته باشم.

آقای يار شاطر ضمن اعلام منابعی که مورد استفاده اش قرار گرفته می نويسد: «... از اين شواهد آشکار است که مردم آذربايجان قبل از رواج ترکی بزبانی که از گويش های مهم ايرانی بوده و بمناسبت نام آذربايجان آذری خوانده ميشده سخن می گفته اند که با زبان ری و همدان، اصفهان از يک دست بوده است و تا قرن هفتم و هشتم و به احتمال قوی مدتی پس از آن نيز زبان غالب آذربايجانيان بوده است.

ضعف تدريجی زبان آذری با نفوذ زبان ترکی در آذربايجان آغاز شد ... بطوريکه کم کم ترکی زبان رايج آذربايجان شناخته شد و حتی کلمه "آذری" توسط برخی نويسندگان (ابتدا از سوی نويسندگان عثمانی – نويسنده) و به تبع آنها از طرف برخی از خاورشناسان به آن نوع ترکی که در آذربايجان رواج دارد اطلاق گرديد...»

سپس ادامه ميدهند: «.. همچنين ترديد نيست که زبان آذری جز دنباله زبان مادی نمی توانسته باشد، چه آذربايجان و جبال مسکن قوم ماد بوده و هيچ دليل تاريخی وجود ندارد که پيش از غلبه ترکی زبانان، زبان ديگری جانشين زبان مادی در آذربايجان شده باشد؛ جز اينکه می توان تصور کرد که زبان اشکانی و سپس فارسی به نوبت در مراکز عمده آذربايجان تا حدی رواج گرفته و برخی اثر ها در آذری بجا گذاشته باشد... با وجود تضعيف روز افزون زبان ايرانی آذربايجان از زمان غلبه ترکان و مغولان، گويشهای اين زبان بکلی از ميان نرفته، بلکه در نقاط مختلف آذربايجان و نواحی اطراف آن بطور پراکنده و غالبا بنام "تاتی" به آن سخن می گويند، اين گويشها از شمال به جنوب به اجمال عبارتند از:
1- گويش کـَرينگان از دهات ديزمار خاوری در بخش "وَزرَقان در شهرستان اَهـَر".
2- گويش کلاسـوَر و خوينه رود از دهات بخش کـَليـبر شهرستان اَهـَر
3- گويش گلين قـَيهَ از دهات دهستان هـََژزند در بخش زنوز شهرستان مرند
4- گويش عنبران در بخش نمين شهرستان اردبيــل
5- عمده دهات بخش شاهرود خلخال ( اَشکستان – اسبو – درو – کـُلورشا ل – ديز – کـَرين – لـِرد – کـَهـَل – طهارم – گلوزان – گيلوان –گذم آباد و همچنين کـَرَنـَق در دهستان خورش رستم و کـَجـَل در بخش کاغذ کنان همان شهرستان.
6- گويش های تاتی طارم عليا (عمدتا در دهات نوکيان و سياوه رود و کلاسر و هزار رود و جمال آباد و باکـلَـوَرَ و چرزه و جيش آباد.)
7- گويش های تاتی اطراف رامند در جنوب و جنوب غربی قزوين (گويش تاکستان و چال و اسفرورين و خيارج و خوزنين و دانسفان و ابراهيم آباد و سگز آباد که با تاتی خلخالی نزديک اند).
8- گويش های طالش ازالله بخش محله و شاندرمين در جنوب طالش شوروی در شمال که اصولا به زبان تاتی آذربايجان باز بسته اند.

از اينها گذشته می توان گويش ماسوله در بخش فومنات گيلان و زبان رودبار گيلان (رحمت آباد و رستم آباد و جز آنها) ورودبار الموت (دکين، موشقين، گرمارود و بلوکان) و الموت (معلم کلايه، اِستکبر، گازرفان، اوانک وغيره) و گويش خوئينو سفيد کمر در دهستان ايجرود زنجان و برخی دهات دهستان کوهپايه قزوين (رزه جرو، نوده، اسبه مرد وحصار و غيره) و گويش وَفس از دهات ميان همدان و اراک را که جهات مشترک بارزی با زبانهای تاتی آذربايجان دارند در نظر آورد... فراوانی نسبی اين زبان ها و پراکندگی آنها در نقاط مختلف آذربايجان اين احتمال را که اين زبان ها از نقطه ديگری به اين سامان سرايت کرده باشند منتفی و اصالت آنها در يک رشته خصوصيات صوتی و دستوری، تعلق آنها را به گروه معين از زبان های شمال غربی ايران تائيد می کند. اين گروه معين را ميتوان زبان مادی خواند.»

منبع: تارنمای پيمان ملی

2 نوشته شده در  پنجشنبه 10 بهمن1387ساعت 7:28  توسط مهدی   | 

30 دقیقه وفسی گوش کنید

سایت «Everytongue» با شعار «اجازه ندهید جهانی سازی زبان شما را منقرض کند» اقدام به معرفی تقریبا تمام گویش ها و زبان های دنیا از جمله وفسی را نموده است. کار مهمتر که در حقیقت ابتکار این سایت و در جای خودش نوآوری به حساب می آید، تهیه یک فایل صوتی برای بعضی زبان ها و گویش ها است. خوشبختانه چنین کاری در مورد گویش وفسی که هم اکنون (هم به دلیل غنی بودن این گویش و هم به دلیل تلاش ها و زحمات بی وقفه پروفسور دونالد استیلو) یکی از گویش های شناخته شده و مورد توجه زبانشناسان در جهان است نیز انجام گرفته است. فایل صوتی مربوط به گویش وفسی با نام « VAFSI-vaf-Markazi-june07-gnews-30min» و با حجم 28 مگابایت را می توان به رایگان از این سایت دانلود کرد.

توضیح فایل صوتی: در این تِرَک صوتی دو نفر مرد جوان صحبت می کنند. این دو نفر، احتمال قریب به یقین وفسی هستند ولی به دلیل زندگی در شهر، لهجه شهری دارند و همچنین به خوبی نمی توانند وفسی صحبت کنند و خیلی جاها به جای کلمات وفسی از فارسی استفاده می کنند. این تِرَک صوتی یک فایل مذهبی است به طوریکه ابتدا از «خداوند عالمیان» که این جهان را خلق کرده شروع شده و پس از صحبت در مورد پیامبران صاحب شریعت به حضرت عیسی ختم می شود و باقی فایل صوتی نیز در مورد حضرت عیسی، زندگی ایشان و پیروانشان است. به نظر من این فایل صوتی به نوعی تبلیغ دین مسیحیت نیز می باشد.
برای دانلود فایل صوتی این لینک را کلیک کنید(یا اینکه راست کلیک کرده و گزینه « save target as» را بزنید)تا دانلود فایل به صورت خودکار آغاز شود.

2 نوشته شده در  شنبه 14 دی1387ساعت 8:6  توسط مهدی   | 

امیدواری برای زودتر ارائه شدن کتاب «دستور زبان وفسی»

سال 84 در اینجا گفتم که پروفسور دونالد استیو چندین سال است که در حال تهیه کتاب «دستور زبان وفسی» (A Grammar of Vafsi) است و تا آن تاریخ این کتاب بالغ بر 900 صفحه بوده است. در شهریور 86 از طریق این سایت خبر دار شدیم که حجم کتاب 1300 صفحه شده است و پروفسور استیلو همچنان در حال تحقیق و تالیف در زمینه این گویش هستند. اخیرا در سال 2008 میلادی، پروفسور «Geoffrey Haig» در آخرین کتاب خود با عنوان «Alignment Change in Iranian Languages» در صفحه ی 161اظهار امیدواری کردند که هرچه زودتر به اثر تالیفی دونالد استیلو بر روی گویش وفسی، دست پیدا کنند. ایشان همچنین گفته اند که «دستور زبان وفسی» احتمالا مفصلترین اثر تالیفی در زمینه زبان های غربی ایران است.

I was also extremely fortunate in having full access to Don Stilo's ongoing work on Vafsi syntax (Stilo forthc. B), probably the most detailed description of the syntax of any minority West Iranian Language. Don was also unfailingly generous in sharing his vast knowledge of these languages, and assisted me in more questions of interpretation than I can meaningfully acknowledge here

More details
Alignment Change in Iranian Languages: A Construction Grammar Approach
By Geoffrey Haig
Published by Walter de Gruyter, 2008
ISBN 3110195860, 9783110195866
366 pages
Source

2 نوشته شده در  جمعه 13 دی1387ساعت 10:29  توسط مهدی   | 

لهجه آشتيانی

طبق نظر محققان زبانشناس، ارتباط لغوی و دستوری تنگاتنگی بین گویش وفسی و گویش های آشتیانی، آمره ای، الویری_ویدری و رودباری وجود دارد و با انجام تحقیقات مشترک می توان به نتایج بهتری در مورد این گویش ها دست یافت. مقاله ی زیر در مورد لهجه آشتیانی از «دائره المعارف بزرگ اسلامی» انتخاب شده است؛ شما را به خواندن آن دعوت می کنم. (نویسنده: احمد تفضلی)

آشْتیانی، لهجه، در طبقه‎بندی لهجه‎های ایرانی.
آشتیانی از زمره لهجه‎های مرکزی ایران به شمار می‎آید و با لهجه‎های وَفْسی و آمُره‎ای (هـ م) قرابت دارد.
در 1335ش این لهجه در 7 محله از بخش غربی آشتیان متداول بود و تنها روستاییانی که بیش از 40 سال داشتند و در آن زمان تعداد آنان بیش از 500‘1 تن نبود، بدان سخن می‎گفتند. محتمل است که اکنون تنها شمار اندکی از پیرمردانِ اهل محل این لهجه را بدانند. فارسی به تدریج جای لهجه قدیم را گرفته است.
تنها آثار مکتوب قدیمی به این لهجه، اشعار میرزامحمدعلی بلبل آشتیانی (سده 11ق/17م) است که در اصفهان پایتخت صفویان، مستوفی بود. از اشعار او چند نسخه خطی در دست اشخاص است که مهمترین آنها بیاضی است که بیش از 100 سال پیش نوشته شده است. در یکی از اشعار بلبل، سال 1060ق/1650م یاد شده است. همچنین از استادمحمدحسین کفش‎دوز آشتیانی، رفیق و هم قلمِ بلبل نیز یک شعر برجای مانده است، آثار متأخرتر، چند نامه به لهجه آشتیانی از دوران قاجاریان است (کیا، مقدمه).
از مختصات آواشناسی این لهجه به کاررفتن «ژ» در وسط و آخر کلمات، غالباً به جای «ج» فارسی است، مانند واژو (Vāžev) = واجب؛ کاژ (Kāž) = کاج. همچنین در این لهجه «ح» و «ع» (حروف حلقی عربی) هم در کلمات عربی‎الاصل و هم در کلمات فارسی دیده می‎شود، مثال: حُقَّه (Hoqqa) = حقّه؛ حریس (Harīs) = حریص؛ حویژ (Havīž) = هویج؛ حار (Hār) هار (سگ)؛ شُعْلَه (šocla) = شعله؛ سَعْوون (Sacvūn) = صابون، عَسْب (Casb) = اسب.
در لهجه آشتیانی 2 جنس وجود دارد: مذکر و مؤنث. اسمهای مفرد مؤنث به مصوّت a (فتحه) بدون تکیه ختم می‎شوند و تکیه بر روی هجای ماقبل آن است؛ درحالی که در کلمات مذکر مختوم به a، تکیه بر روی آخرین هجاست؛ مثال ùa = آب (مؤنث)؛ Várfa = برف (مؤنث)؛ Kiyá = خانه (مذکر). در ضمایر و افعال تفاوتی میان مذکر و مؤنث وجود ندارد. علامت جمع در این لهجه گَل (Gal) . گَلان (Galān) است، مانند ماگَل (Māgal) = مادران؛ پور‎گَلان (Pūrgalān) = پسران. علامت مؤنث (-a) در جمع می‎افتد، مانند دِتگَلان (Detgalān) = دختران، جمعِ دِتَ (Deta).
از مشخصات این لهجه وجود 2 ضمیر شخصیِ منفصل برای اول شخص و دوم شخص مفرد است: اَزْ (az) = من، که در حالت فاعلی به کار می‎رود و دیگری مُن (Mon) = من، در حالتهای دیگر. مثال: اَزْاِشُم دِه (az ešom deh) = من می‎روم به ده؛ بیسْد مِن بار گُرْدَ مُنْ دَبی(Bisd man bār gorda mon da bī) = بیست من بار بر گُرده من بود؛ تو (to) در حالت فاعلی و تَ (ta) تو، در حالتهای دیگر. ضمائر منفصل عبارتند از: اَزْ مُنْ (mon, az) = من؛ تو، تَ (ta, to) = تو؛ یان (yān) = او، آن؛ اِمَه (ema)؛ اِسْمَه (esma)؛ آنْگَلَه (Yāngala, āngala) = آنان. ضمائر متصل عبارتند از: م، ـ ت، ـ س، ـ مُن (- mon)، ـ تان، ـ سان.
در این لهجه همانند دیگر لهجه‎های مرکزی ایران، 2 گونه تصریف برای فعل ماضی وجود دارد. افعال لازم از ماده ماضی ساخته می‎شود که شناسنامه‎های فعلی ماضی را در آخر آن می‎افزایند. مثال: بِسییام (Besiyām) = رفتم؛ بِمینِ (Bemine) = آمدند. افعالِ متعدیِ ماضی نیز از ماده ماضی ساخته می‎شوند، اما به دنبال آنها شناسه‎های فعلی نمی‎آید، بلکه پمایر شخصی متصل در پیش می‎آیند که نشان‎دهنده شخص و عدد هستند. مثال: اِم دی (emdī) = دیدم؛ زَنَت هاگِتِ (Zanat hāgete) = زن گرفته‎ای؛ بِسْ کُوات (be-skovāt) = او زد؛ یانِسان وَدار کُوات (Yānesān va dār kovāt) = او را به دار زدند. فعل مضارع (هم لازم و هم متعدی) از اتصال شناسه‎های فعلی مضارع به دنبال ماده مضارع ساخته می‎شود. مثال: بِوینُم (Bevinom) = ببینم؛ داری (dārī) = داری؛ اِدْخَنْدُ (ed-xando) = می‎خندد؛ اِد آزُ (be-āzo) = می‎گوید؛ بِسّیم (Bessīm) = برویم. از پیشوند فعلی نقش‎دار اِد ـ (ed-، یا پیش از بعضی صداها et- یا e-) برای ساختن افعال ماضی و مضارع استمراری، از بَ ـ/بِ ـ (be, ba-) و برای ساختن افعال امر، مضارع التزامی و ماضی مطلق استفاده می‎شود. مثال: اِدْبَرُ (ed-baro) = می‎بَرَد؛ اِتّازُ (ettazo) = می‎تازد. پیشوندهای فعلی دیگر عبارتند از: دَر ـ (dar-)،‎ها ـ (hā-)، واـ (vā-) و وَر ـ (var-) شناسه‎های افعال عبارتند از: ُ م (-om)، ـ ی (-ī)، ـ اُ (-o)، ـ ایمه/ـ مه (-īme/me)، ایده/ـ ده (-ide/-de)، اُنِه (-one).
بعضی از کلمات این لهجه كه از لحاظ زبان‎شناسی جالب توجّهند عبارتند از: اِسْبَه (esba) = سگ؛ اِشْنیزَه (ešnīza) = آرنج؛ اِنْگِنَه (Engena) = ساس؛ اَنَزا (anazā) = ناپسری، نادختری، بَرْمَه (barma) = گریه؛ خُرْمَه (xorma) = رتیل؛ خَوَه (xava) = هَوو؛ شیوی (šivi) = پیراهن؛ شیف (šif) = شاخه نورسته؛ مَسْدَرْ (masdar) = بزرگ؛ وِزار (vezār) = هَرَس؛ وشن (van) = انداختن؛ وَشَنْدْ (vašand) = باران.

مآخذ: ایرانیکا؛ کیا، صادق، گویش آشتیان، دفتر نخست، واژه‎نامه، دانشگاه تهران، 1335ش؛ مقدم، مهمد، گویشهای وفس و آشتیان و تفرش، ایران کوده، شماره 11، انجمن ایرانویج، تهران، 1328ش.

به منظور مطالعه بیشتر در مورد گویش آشتیانی می توانید به مدخل  « ĀŠTĪĀNI» در دانشنامه پرابهت و غرور برانگیز ایرانیکا به قلم پروفسور احسان یارشاطر(بانی دانشنامه) مراجعه نمایید.

2 نوشته شده در  جمعه 6 دی1387ساعت 10:39  توسط مهدی   | 

A Transformational Computer Model of Vafsi

همانطور که قبلا گفته بودم، تز دکترای پروفسور دونالد استیلو، دانشمند زبانشناس آمرِیکایی، که در سال 1971 میلادی در دانشگاه میشیگان آمریکا، آن را ارائه کرده بود؛ تحقیقی با موضوع کامپیوتری کردن گرامر وفسی بود. مجله علمی «Language Resources and Evaluation» در سال 1974 به بررسی این تحقیق می پردازد و مقاله ای را در جلد هشتم خود منتشر می نماید. کل مقاله را می توانید از طریق این صفحه خریداری کرده و مطالعه نمایید. بخش کوچکی از ابتدای این مقاله در زیر آمده است:

Donald Leonard Stilo, A Grammar of Vafsi-Tati: A Transformational Computer Model, ph.D. dissertation, University of Michigan, 1971

The dissertation presents an analysis of Vafsi, or Vafsi-Tati, a language of the Central Plateau dialect group of Northwestern Iranian languages. One of the goals of the dissertation is to introduce the reader to the computer model of transformational generative grammar developed by Joyce Friedman, et al. This is done by presenting the syntactic component of a restricted subset of sentences of the language as a practical application of the model. The basic format is that of grammars written in the Chomsky-1965 model, although important adaptations are made from the work of Lakoff, Ross and McCawley concerning the treatment of adjectives, modals, the negative, the causative and the  nchoative as main verbs. Special attention is paid to the dichotomy of main and subordinate clauses. Chapter 1 treats the relationship of Vafsi to the

2 نوشته شده در  سه شنبه 3 دی1387ساعت 10:34  توسط مهدی   | 

قصه های عامیانه وفسی

STILO, Donald. Vafsi Folk Tales. Wiesbaden, Ludwig Reichert Verlag, 2004,

288p., biblio.

[دونالد استیلو. قصه های عامیانه وفسی]

 

وفسی زبان اهالی چهار روستا در غربِ مركزِ ایران است: وفس، چهرقان، گورچان و فَرک در استان مركزی. این زبان جزو زبانهای ایرانی شمالغربی به شمار می آید. این زبان شباهت هایی با گویش های آشتیانی، آمُره ای و تفرشی دارد و از گویش تالشی و برخی از گویش های مركز ایران تأثیر پذیرفته است. در حال حاضر این باور وجود دارد كه وفسی، آمیزه ای از تاتی و گویش های مركزی ایران است و به علت وضعیت ویژه جغرافیایی وفس، این گویش بسیاری از ویژگی های اصلی تاریخی خود را حفظ كرده است. اولین مطالعات درباره این گویش را محمد مقدم در دهه ١٣٤٠ انجام داده است، اما مطالعه علمی و نظاممند این گویش به دونالد استیلو تعلق دارد كه ویراستار كتاب حاضر است.

 

قصههای عامیانه وفسی، مجموعه ای از ٢٤ قصه است كه ایرانشناس انگلیسی، ل. پ. الول- ساتن در ١٩٥٨ گردآوری كرده و دونالد استیلو آن را آوانویسی، ترجمه و حاشیه نویسی كرده است. گویش وفسی به كار رفته در این داستان ها، گورچانی است (كه با گ- وفسی مشخص شده اند).

پس از مقدمه ای درباره پروژه مربوط به گویش وفس و روش شناسی به كار رفته در مطالعه، قصه ها آمده اند كه ترجمه آنها، بند به بند در صفحه مقابل داده شده است. یادداشت ها در پایان هر داستان آمده است. همراه این كتاب دو لوح فشرده نیز هست كه تلفظ قصه ها را در اختیار می گذارد.

 

قصه های عامیانه وفسی، كاری است كه سهم بسیار مهمی در گویش شناسی ایرانی دارد و فراخوانی است برای تحقیق در زبانهای نه چندان شناخته شده ایرانی. این اولین كار مجموعه ای است كه استیلو درباره «وفسی» در نظر گرفته است، از جمله «دستور زبان وفسی» و متون دیگر وفسی، واژه نامه كامل وفسی، توصیف سرچشمه های تاریخی و زبانی آن و نوشته مفصلی نیز درباره زبان های خانواده تاتی كه دارای مواد تاریخی و تطبیقی درباره زبان وفسی است.

 

منبع: سایت انجمن ایران شناسی فرانسه در ایران

(می توانید فایل PDF این مقاله را از این لینک دانلود نمایید.)

2 نوشته شده در  سه شنبه 7 خرداد1387ساعت 17:0  توسط مهدی   | 

Leipzig Spring School

Leipzig Spring School on Linguistic Diversity

 

Competing Motivations and the Typology of Case-Marking

Leipzig, March 26-29, 2008

 

 

Unusual patterns III: double oblique

 

Double-Oblique patterns as found in Iranian languages (Payne 1980; Bossong 1985; Arkadjev 2005):

 

Vafsi (Stilo 2004: 232)

 

luas-i kærg-e=s bæ-værdæ.

fox-obl.sg chicken-obl.sg=3sg pfv-take.pst

‘The fox caught (the) chicken’

 

·        NB. A → Obl in the past; O -> Obl if prominent

·        NB. Unlike A and P, S is in DIRect case

 

Source

 

توضیحات بیشتر:

اصل مثال فوق در زبان وفسی:       لُوواسِی کَرْگِسْ بَوَرْدِه.

ترجمه مثال فوق در زبان فارسی:    روباه، مرغ را برده است.

2 نوشته شده در  سه شنبه 7 خرداد1387ساعت 16:57  توسط مهدی   | 

CENTRAL DIALECTS of IRAN

CENTRAL DIALECTS, designation of a number of Iranian dialects spoken in the center of Persia, roughly between Hamadān, Isfahan, Yazd, and Tehran, that is, the area of ancient Media Major, which constitute the core of the western Iranian dialects.

 

They are most closely related to:

 

  1. the band of Tāleši and Tati dialects that stretches from the areas of Vafs and Āštīān (Tafreš) in the northwestern center of Persia to northern Azerbaijan (area of ancient Media Minor) and Tawāleš

 

  1. the now largely extinct dialects of the Tehran-Ray area (ancient Raga), and the dialects of Semnān and surrounding villages to the east of Tehran (area of ancient Qūmes).

 

Source: Encyclopaedia Iranica

2 نوشته شده در  دوشنبه 6 خرداد1387ساعت 16:38  توسط مهدی   | 

یادداشتی بر زبان تاتی وفس (زبان وفسی)

استاد عزیزالله سمیعینخستین پرسش اینست كه از دیدگاه زبان شناسان و پژوهشگران، زبان وفسی جزو كدام دسته از   گویش های ایرانی است؟ جدول زبان های قدیم نشان می دهد كه زبان وفسی جزو «لهجه های مركزی ایران» و فراتر جزو «دسته شمالی زبان های كنونی ایران» و فراتر جزو «شاخه غربی زبان های ایرانی» و فراتر جزو «زبان های هند و ایرانی» است كه در نهایت به «زبان هند و اروپایی» می رسد.       زنده یاد دكتر پرویز خانلری از گویش وفسی یاد می كند و می نویسد: «گویش های حوزه اراك شامل: گویش های وفس، آشتیان و تفرش میباشد». علامه دهخدا گویش وفسی را جزو لهجه های مركزی ایران در نظر گرفته و می نویسد: «اردستانی، وفسی و لهجه های وابسته یعنی آشتیانی، كهكی، آمره ای، میان ساوه و همدان و اراك». بنابراین علامه دهخدا برای زبان یا لهجه وفسی چندین لهجه وابسته نیز در نظر می گیرد.

 

اما پرسش دوم اینست كه زبان وفسی جزو كدامیك از الحان پارسی است؟ علامه دهخدا می نویسد: «.... زبان سكنه اهالی وفس تاتی است»، و نیز زنده یاد استاد ابراهیم دهگان می نویسد: «... در این اواخر گویش های وفسی و كهكی را به حساب تاتی گذاشته اند».

 

معنی لفظ تات، زبان تاتی، و لهجه های آن:

تات لفظی تركی و بمعنی عناصر خارجی ساكن سرزمین تركان است و این لفظ در كتیبه های اورخون (قرن هشتم میلادی) آمده است و تاریخ طولانی و پیچیده دارد و تغییراتی در معنی آن راه یافته است و مثلا به ملل تحت استیلای تركان و بالاخص به دوره استیلای تركان بر ایران، به ایرانیان اطلاق شده است كه به لهجه تاتی تكلم می كنند.

 

پژوهشگران دیگر نیز مانند علامه دهخدا، دكتر محمد معین، كریم كشاورز و استاد محمدتقی بهار و ... در مورد واژه تات نظری مشابه بالا دارند.

 

زبان تاتی چیست؟ شاید جامع ترین تعریفی كه بتوان ارایه داد این است كه: «زبان تاتی به لهجه های مختلف زبان ایرانی می گفته اند» (عبدلعلی كارنگ- تاتی و هرزنی ص30 و33).

 

اگر چه بنظر نمی آید كه تمام لهجه های گوناگون زبان ایرانی به تاتی معروف باشند ولی میتوان پذیرفت كه زبان تاتی دارای لهجه های مختلفی بوده و هست.

 

اما زبان تاتی ریشه در كدامیك از زبان های كهن ایرانی دارد؟ ا.م دیاكونوف مورخ و زبان شناس معروف روس مینویسد: «هنوز در زمان حاضر هم تاتها و هم تالشها و هم گیلكها و مازندرانی ها، به لهجه هایی سخن می گو یند كه خود بقایای زبان هند و اروپایی می باشد كه در آغاز، زبان ماد شرقی بوده است. امتیاز ویژه این لهجه کهنگی و مهجوری تركیب اصوات میباشد كه در بسیاری از موارد با زبان فارسی تفاوت داشته و با «مادی» و «اوستایی» مشابهت دارد و می افزاید: «با اینكه در لهجه های مزبور از لحاظ منشاء ذخیره لغوی سهم فارسی فوق العاده بزرگ است و این با درنظر گرفتن تسلط سیاسی و ادبی زبان فارسی قابل درك می باشد ولی كاملا مبنا و مایه (زبان) مادی خود را حفظ كرده است.

 

زنده یاد جلال آل احمد نیز به این مورد اشاره ای دارد و در مورد دو روستای «سزگوه» و «برموه» می نویسد: «...در این دو ده به لهجه ای حرف می زنند كه خود اهالی آنرا "تاتی" میدانند و مسلما یكی از لهجات قدیمی زبان فارسی است و اگر اقوال شرق شناسان و زبان شناسان را ملاك بدانیم آثاری از زبان قدیم اقوام "ماد" درآن باقی مانده است».

 

عزیز دولت آبادی مؤلف دانشنامه ایران و اسلام درباره مناطق تاتی زبان مینویسد: «اشتراك گویش مناطق یادشده در یك دسته از ویژگی های آوایی و صرف و نحو، وابستگی آنها را با شاخه ی معینی از زبان های "شمال غربی" مسلم می سازد این شاخه را می توان مادی نامید».

 

پس تا اینجا نتیجه می شود كه: «زبان وفسی لهجه ای از زبان تاتی به شمار می آید و زبان تاتی ریشه در زبان "مادی" دارد و با "پارتی" و "اوستایی" مشابهت هایی دارد. اما زبان تاتی و زبان "آذری كهن" چه وابستگی دارند؟

 

زبان تاتی و زبان آذری كهن:

برخی از پژوهشگران براین باورند كه زبان تاتی «واپسین نشان یكی از زبان های كهن ایرانی موسوم به آذری كهن است كه امروزه تاتی نامیده میشود» و نیز «تا آنجا كه اطلاع داریم در مناطق مختلف آذربایجان گویش ها و گونه های مختلفی از بعد از اسلام تا حدود قرن (11قمری /17 میلادی) رایج بوده و هنوز هم بقایایی از آن به نام "تاتی" در برخی از روستاهای آن متداول است». اما زبان آذری را نباید با زبان تركی كه در آذربایجان امروزه فراگیر است اشتباه گرفت زیرا "پس از یورش امیر تیمور به ایران و نفوذ و تسلط سلسله های قراقویونلو و آق قویونلو در آذربایجان زبان آذری بزرگترین آسیب ها را دید و در مقابل زبان تركی قبایل تاتار به مرور عقب نشینی كرد به ویژه در دوره صفویه كه به سبب چیرگی و انبوهی تیره های ترك شیعه كه هواخواه خاندان صفویه بودند و بیشتر كارهای سیاسی و دولتی و لشكری با زبان تركی انجام می گرفت مردم مجبور بودند زبان تركی را فرا بگیرند، آذری رفته رفته جای خود را به زبان فرمانروایان ترك داد تا جایی كه در اواخر قرن یازدهم، تركی در تمام شهرهای بزرگ آذربایجان، زبان مادری آذربایجانیان شد".

 

پس آنگونه كه از نظر گذشت، برخی از پژوهشگران زبان تاتی را بازمانده زبان آذری میدانند كه پیش از استیلای اقوام ترك به آن سخن گفته می شد. بی شك آن زبان چه آذری و غیر آن، در بسیاری از مناطق ایران بخصوص در غرب، شمال غربی و مركز ایران رایج بوده است و از این جهت با لهجه های گوناگون تاتی در این مناطق روبرو هستیم. اما حوزه های جغرافیایی تاتی زبان، خارج و درون مرزهای جغرافیایی ایران امروزین كدامند و برخی ویژگی های آنها چیست؟

 

مكان های تاتی زبان:

بنابر قول ابن مقفع كه در فهرست ابن ندیم نقل شده است(ص 22) و نیز حمزه اصفهانی (به نقل یاقوت) و خوارزمی (ص 112)، سرزمینی شامل ری، اصفهان، همدان، ماه نهاوند و آذربایجان دارای زبان مشتركی بوده اند كه آنرا منسوب به پهله (فهله) می دانستند و البته نباید آن را با زبان پهلوی كه "جزو زبان های ایرانی میانه است و از كلمه پرثوه «par sava» كه نام قوم خاصی از ایرانیان است كه سلسله اشكانی را تاسیس كردند" اشتباه گرفت. پس زبان فهله(پهله) احتمالا همان زبان آذری كهن بوده است و یا از آن نشات گرفته بوده است و نیز می دانیم كه زبان آذری كهن منشاء زبان تاتی كنونی با لهجه های گوناگون آن می باشد. امروزه نیز مكان هایی كه در آنها به زبان تاتی تكلم می شود در مناطق جغرافیایی یاد شده در بالا قرار دارند؛ البته مرز های جغرافیایی این مناطق در گذشته های بسیار دور گسترده تر از امروز بوده است و برخی از مكان های تاتی زبان خارج از مرزهای جغرافیایی ایران امروزی قرار گرفته اند. اسامی مكان های تاتی زبان، امروزه مطابق زیر است:

 

حوزه آذربایجان (آذربایجان، قزوین، گیلان) شامل روستاها و شهرهای:

 

1) كرنیكان از دهات دیزمار خاوری از بخش (وزرقان) شهرستان اهر.

2) كلاسور و خوینه رود از دهات بخش (كلیبر) شهرستان اهر

3) گلین قیه از دهات هرزند از بخش (زنور) شهرستان مرند.

4) عنبران از بخش (نمین) شهرستان اردبیل.

5) بیشتر دهات بخش شاهرود و خلخال.

6) تعدادی از روستاهای طارم علیا.

7) روستاهای اطراف رامند در جنوب و جنوب غربی قزوین.

8) تالش از الله بخش مسله و شاندرمن در جنوب تا تالش شوروی سابق.

9) مردم اسكو و لیقوان و پیرامون آن تا حدود صد سال پیش به تاتی تكلم می كرده اند.

10) مردم اقلید (آن سوی رودخانه ارس) به تاتی سخن می گفته اند.

11) قراجه داغ و جلفا به تاتی سخن می گفته اند.

 

بنابر نوشته آقای عبدلی: "13 آبادی در بخش شاهرود تاتی زبان (آذری كهن) هستند؛ كلور مركز شاهرود از جمله آن سیزده آبادی است. زبان كلور و نه آبادی دیگر این بخش از شمال به جنوب با نامهای «اسكستان»، «اسپو»، «درو darav»، «شال»، «دز» كه دیز هم گفته می شود؛ «گیلوان»، «لرد  lerd»، «كرن  keren»، «گلوزان geluzan» تاتی است و نیز زبان اصلی آبادی های «كهل»، «طارم»، «گندم آباد» نیز تاتی است كه به تركی سخن می گویند".

 

روستاهای قزوین كه تاتی سخن می گویند عبارتند از: "رامند، چال، اسفرورزین، بلوك زهرا (سگزآباد و ابراهیم آباد)، تاكستان، خیاره، خوزنین، دانسفان در اشتهارد (اهالی آنرا اشتورده گویند و جزو ساوجبلاغ كرج است).

 

این مقاله ادامه دارد

 

منبع: سایت استاد عزیزالله سمیعی

2 نوشته شده در  سه شنبه 6 فروردین1387ساعت 9:14  توسط مهدی   | 

بررسی کتاب "داستان های مردم وفس" به نقل از موسسه مطالعات فولکلور آسیایی

Stilo, Donald L., transcription, translation, and annotation. Vafsi Folk Tales: Twenty Four Tales in the Gurchani Dialect of Vafsi as Narrated by Ghazanfar Mahmudi and Mashdi Mahdi and Collected by Lawrence P. Elwell-Sutton.(Book review)

 

 

Publication: Asian Folklore Studies

Publication Date: 01-APR-07

Author: Markus-Takeshita, Kinga

 

STILO, DONALD L., transcription, translation, and annotation. Vafsi Folk Tales: Twenty Four Tales in the Gurchani Dialect of Vafsi as Narrated by Ghazanfar Mahmudi and Mashdi Mahdi and Collected by Lawrence P. Elwell-Sutton. Supplied with folklorist notes and edited by Ulrich Marzolph. Beitrage zur Iranisti k Band 25. Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, 2004. viii + 288 pages. Grammar notes, glossary, bibliography. Cloth 88.00 [euro]; ISBN 3-89500-423-5. With two CDS.

 

This book is an important contribution to Iranian folklore and dialectology that contains twenty-four oral tales in Vafsi, a little-known unwritten northwestern Iranian language, with their English translations. The materials were collected in August 1958 in west-central Iran by the late Professor L. P. Elwell-Sutton, the distinguished British Iranist (1912-1984) who recorded the Vafsi texts and their Persian translations from two native speakers on a reel-to-reel tape recorder. Elwell-Sutton later transcribed and researched the materials, but they remained unpublished in his lifetime. It is due to the efforts of Dr. Ulrich Marzolph, one of the most outstanding contemporary experts on Middle Eastern folk literature, that these unique oral texts have now become available to us. (1)

 

D. L. Stilo, an American expert on the Vafsi language, was engaged for the project through a grant from the Deutsche Forschungsgemeinschaft. Stilo reworked and computerized Elwell-Sutton's original tape recordings and transcriptions and made a detailed linguistic analysis. As new fieldwork was not possible due to political circumstances, a Vafsi speaker was invited to Germany and consulted in order to achieve more accuracy in the transcription and interpretation of the materials.

 

The main body of the book is divided into four parts. The Introduction (1-23) contains a short summary of the Vafsi that is spoken in four villages in west central Iran, namely in Vafs, Chehreqan, Gurchan, and Fark. The language of the tale texts is defined as the Gurchani dialect of Vafsi. This part also contains information on the original storytellers and on the recording process. Two villagers, the sixteen-year-old Ghazanfar Mahmudi (speaker A) and the approximately sixty-year-old Mashdi Mahdi (speaker B) were narrating in Vafsi for about 228 minutes, and also gave an approximate and spontaneous translation in Persian. As the recording time ran approximately four hours each, they took turns narrating. The history of the project, methodology, and procedures concerning the corrections of Elwell-Sutton's original transcription and criteria regarding the translation of the texts are also discussed in this part.

 

At the core of the book lie the tale texts that are presented in Stilo's phonetic transcriptions alongside their English translations (26-197). They unmistakably belong to the typical stock of Middle Eastern tales and correspond with many internationally known types and motifs of folk tales. They include animal tales (nos. A6, A10), tales of magic (nos. A11, B8, B10, B 12), religious legends about the Prophet Moses (nos. B7, B9), novella tales (no. B 11), with a good deal of them featuring well-known tricksters, such as the Mulla Nasreddin (nos. A1, A5, B4), the thin-bearded one (kose: no. B1), and the bald one (kacal: no. A 9). There are also stories concerning fools (nos. A7, B3), the vileness of women (nos.A3, B2, B5), and formula tales (nos. A2, A4). Annotations (199-222) consist of a great number of grammatical interpretations of the texts by Stilo and the learned concise folkloristic notes by Marzolph. These latter are of particular interest for the folklorist reader since they contain the classification of each tale text according to AARNE and THOMPSON (1964), MARZOLPH (1984), and THOMPSON (1955-1958), and also contain some additional bibliographical references.

 

Readers who would welcome further information concerning Iranian folktales and storytellers should consult the relevant articles of the late Elwell-Sutton himself, who published on these topics in various journals between the 1970s and the early 1980s. (2)

 

The Grammar Notes (223-44) include the morphology and syntax of Vafsi in a nutshell. (More detailed discussion is promised to come to light in Stilo's planned Grammar of Vafsi.) The Glossary (245-86) and a short Bibliography (287-88) conclude the book. Two compact discs of the audio recordings of the original Vafsi texts accompany the volume.

 

This careful study adds to our understanding of the linguistic diversity of Iran with its array of local languages, many of which exist only orally and have a dwindling number of speakers, and where Persian (i.e., Farsi, itself a Southwestern Iranian language) functions as the language of administration, communication, and literacy.

 

Nevertheless, the insertion of a short summary on the major languages spoken in Iran in general and on the various members of Iranian language family in particular might have been helpful for the non-Iranist readers.

 

REFERENCES CITED

 

AARNE, Antti, and Stith THOMPSON, ed. & trans. 1964 The Types of the Folktale. FFC 184. Helsinki. Academia Scientiarum Fennica.

 

MARKUS-TAKESHITA, Kinga 1995 Review of MARZOLPH and AMIRHOSSEINI-NITHAMMER, eds. Asian Folklore Studies 54: 353-55.

 

MARZOLPH, Ulrich 1984 Typologie des persischen Volksmarchens. Beiruter Texte und Studien 31. Beirut-Wiesbaden: Franz Steiner Verlag.

 

MARZOLPH, Ulrich, and Azar AMIRHOSSEINI-NITHAMMER, eds. 1994 Die Erziahlungen der Masdi Galin Hanom. Gesammelt von L.P. Elwell-Sutton. Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag. 1994. 2 volumes (Vol. 1. Persian texts. Vol. 2. German companion volume with introduction and notes on narrators and the typology of the tales.)

 

THOMPSON, Stith 1955-1958 Motif-index of Folk-Literature. 6 volumes. Bloomington: Indiana University Press.

 

NOTES

 

(1.) Marzolph has done much to preserve the folkloristic legacy of Elwell-Sutton. He edited and supplied linguistical and folkloristic comments for the original texts of the tales of Mashdi Galin Khanum, an earlier collection of Elwell-Sutton from a gifted woman storyteller in Tehran, which is dated back to the years of the years 1943-1947 (MARZOLPH and AMIRHOSSEINI-NITHAMMER, eds. 1994; reviewed in this journal by MARKUS-TAKESHITA 1995).

 

(2.) For more references on Elwell-Sutton's works on Iranian folklore studies the bibliographical references in MARZOLPH (1984, 310) and in the edition of Mashdi Galin Khanum (MARZOLPH, AMIRHOSSEINI, NITHAMMER, AZAR 1994, vol.1.7) can be consulted.

 

Kinga MARKUS-TAKESHITA

Sagamihara City

Kanagawa, Japan

 

COPYRIGHT 2007 Asian Folklore Studies

 

Source

2 نوشته شده در  چهارشنبه 29 اسفند1386ساعت 8:2  توسط مهدی   | 

Ditransitives in Vafsi

در روزهای 23 تا 25 نوامبر سال 2007 میلادی (حدود 5 ماه قبل) کنفرانسی با عنوان "Ditransitive Constructions " در موسسه ماکس پلانک آلمان برگزار شد. یکی از برنامه های این کنفرانس، صحبت های پروفسور دونالد استیلو  پیرامون زبان وفسی بود که با عنوان " Ditransitives in Vafsi " به ارائه آن پرداختند.

 

Ditransitives in Vafsi

Don Stilo

MPI EVA, Leipzig

 

Vafsi, an Indo-Eruopean language of the Tati family of NW Iranian, (as opposed to SW Iranian, represented by Persian/Farsi), has two main constructions to indicate the Recipient of Ditransitive verbs. These differ from each other in the type of flagging and in important differences in word order. Both lack any indexing behavior. A third (much less common) construction is only manifested in its indexing of the REC directly in the verb, using the Oblique (or Set2) PAMs. That is, the two flagging types do not share any formal strategies with the indexing type.

 

1) The Double Object Ditransitive Construction (DOC), found with most Ditransitive verbs, most commonly with ‘give’, lacks an adposition but puts RECs in the Oblique case. The postverbal position of the REC (as opposed to the preverbal Theme) is also a significant (but still optional) feature of the DOC. The following two examples show both inanimate and animate Themes:

 

æz pul æd-do-m hæsǽn-i.                      in gulle-y æd-do-m tini no toæn.

I money DUR-give=1SG1 P.N.-OBL.MASC                               this calf-OBL.MASC DUR-gave=1SG1 he.OBL 9 toman

‘I gave (±the) money to Hassan.’             ‘I’ll give him this calf for 9 tomans (unit of money).’

 

2) The Indirect Object Construction (IOC), depending on the verb used, takes one of two prepositions, ‘to, on’ (most common with ‘say’), o ‘to, on’ (rare, used occasionally with ‘give’), or the postposition =ra, ‘for/Benefactive, with/Comitative-Instrumental’. Animate RECs with and o require the Oblique case; =ra always requires an Oblique. The REC (and its adposition) is more commonly preverbal with , but may be preverbal or postverbal with the other adpositions.

 

dæ tawan hic nǽ-r-vaz-e                        kell-í=san æd-do-nde o in.tini

to we.OBL nothing NEG-DUR-say-3SG1                            daughter-OBL.FEM=3PL2 DUR-give-3PL1 to he.OBL

‘He doesn’t tell us anything’                     ‘They’ll give (= marry) their (3PL2) daughter to him.’

 

=ra is used in Ditransitive clauses with a very limited set of verbs (esp. ‘write’ and ‘send’, but also ‘bring’, ‘take’, etc.) The REC with =ra is usually postverbal, occasionally preverbal:

 

kaqæ æn-nivis-om esdæ=ra.

paper DUR-write-1SG1 you.OBL=for

‘I’ll write you a letter.’

 

3) In the Oblique PAM Ditransitive Construction (OPD), the Oblique PAM enclitics~prefixes (Set2: 1SG2, 2SG2, 3SG2, 1PL2, etc.) index the REC directly in the verb. One variant of the OPD occurs only with simplex verb roots when no Theme NP is present (rare). The second variant is used with simplex verbs that have an overt Theme (slightly more common) or with the Non-verbal element (NVE) of Light Verbs (very common). The crucial feature of this second variant is that the Set2 PAM prefix obligatorily moves leftwards off the verb and cliticizes to the Theme or the NVE.

 

No Overt Theme    Overt Theme                         Light Verb Construction

is-ær-vaz-om            ketab=es   æd-do-m (*is-æd-do-m)  nešan=es æd-do-m (*is-æd-do-m)

3SG2-DU-say-1SG1            book=3SG2        du-give-1SG1                                              sign=1SG2   DUR-give

‘I’ll tell him.’              ‘I’ll give him a book’                ‘I’ll show (it) to him’

In the full paper, I will discuss various optional points, variations, and restrictions within, and the statistics of frequency of, each of the three Ditransitive Constructions. I will also discuss the typology of the three Ditransitive constructions and show both the similarities and the differences between strategies for expressing Recipient vs. Patient/Theme, Goal/Destination (with motion verbs, verbs of placing, etc.), and Benefactive.

 

Source

2 نوشته شده در  چهارشنبه 29 اسفند1386ساعت 7:31  توسط مهدی   | 

کتاب دستور زبان وفسی (1300 صفحه)

تاکنون چندین مرتبه در مورد پروفسور دونالد استیلو و تحقیقات ایشان در مورد گویش وفسی مطالبی نوشته‌ام. پروفسور استیلو از سال 2000 تاکنون در حال نوشتن کتاب «دستور زبان وفسی» است. طبق اخبار این منبع، حجم این کتاب در حال حاضر به 1300 صفحه دست‌نویس بالغ شده و کتاب مراحل نهایی خود را برای چاپ طی می‌نماید.

 

Documenting Endangered Iranian Languages

 

Donald Stilo

 

پروفسور دونالد استیلو 

 

Donald Stilo (Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, Leipzig, Germany, stilo(at)eva.mpg.de) has a B.S. in Languages (Russian, French) from Georgetown University, and an M.A. and Ph.D. from the University of Michigan in Theoretical Linguistics with a concentration on Iranian languages. He taught Persian for twenty years at the University of Washington and UCLA and other universities in the United States as well as giving occasional courses on Iranian Dialectology, Linguistics of Middle Eastern Languages, and Areal Linguistics. In addition to articles on the typology of Northwest Iranian languages and brief descriptions of some of the latter for the Encyclopaedia Iranica (Gilaki, Hamadani, Isfahani, Gazi, Dialects of Isfahan Province, Mazanderani), Dr. Stilo has published Vafsi Folk Tales, Reichert, 2004 and Modern Persian: Spoken and Written, Volumes I, II (with Kamran Talattof, Jerome Clinton), Yale University Press, 2005.

Dr. Stilo is currently working alternately on three projects at the Max Planck Institute:

  • A Grammar of Vafsi (the southernmost of the Tati languages): a 1300-page manuscript is currently in preparation for publication, with a particular emphasis on the typology of Vafsi grammatical constructions (Ergativity and derivatives, the Ditransitive constructions, mobile clitics, Subordination and others).
  • The Atlas of Shared Linguistic Features of the Southern Caucasus and Northern Iran.
  • The Northwest Iranian Languages Project, with particular emphasis on three subgroups: Caspian (Gilaki-Mazanderani), Central Plateau Dialects and special concentration on the Tatic family (Tati-Talyshi). Material from most Northwestern Iranian languages will also be included in the above Atlas.

Letzte Aktualisierung: 09.07.2007

مطالب پیشین:

پروفسور دونالد استیلو و گویش وفسی

داستان های قومی وفسی (Vafsi Folk Tales)

Vafsi in Tafresh area

وفسی، فارسی و گیلکی

مروارید در خطر

Vafsi

A Multiplicity of Constructions in Vafsi

معرفی کتاب «داستان های قومی مردم وفس»

2 نوشته شده در  یکشنبه 4 شهریور1386ساعت 7:9  توسط مهدی   | 

جغرافیای‌ تات‌

چنانكه‌ اشاره‌ شد جغرافیای‌ پراكندگی‌ تات‌ها نقشه‌ عجیب‌ و پرسش‌ برانگیزی‌ دارد. در این‌ نقشه‌ مناطق‌ تات‌‌نشین‌ همچون‌ جزایر كوچكی‌ در سینه‌ی‌ یك‌ اقیانوس‌ دیده‌ می‌شوند. جزایری‌ كه‌ هرچه‌ بیشتر به‌ گذشته ‌برگردیم‌ فاصله‌شان‌ به‌ هم‌ نزدیك‌تر می‌شود. وجود شماری‌ از جزایر مذكور در ایران‌ و شماری‌ دیگر در پیرامون‌ ایران‌ به‌ شرح‌ زیر گزارش‌ شده‌ است‌:

 

  الف‌ ـ داخل‌ ایران‌:

نقشه‌ یاد شده‌ در شرقی‌ترین‌ نقطه‌اش‌ از شهرستان‌ بجنورد آغاز می‌شود. در آن‌ شهرستان‌ اهالی‌ چند روستای‌ بخش‌ راز واقع‌ در مجاورت‌ مرز جنوبی‌ كشور تركمنستان‌، زبان‌ خود را تاتی‌ می‌خوانند. همچنین‌ در جنوب‌‌غربی‌ بجنورد، جلگه‌ پهناوری‌ به‌ نام‌ جوشقان‌ و منطقه‌ای‌ به‌ نام ‌چهار ده‌ سنخواست‌ وجود دارد كه‌ اغلب‌ ساكنان‌ آن‌ به‌ گویش‌ تاتی‌ سخن‌می‌گویند. اهم‌ روستاهای‌ تاتی‌ زبان‌ مناطق‌ یاد شده‌ عبارت‌ است‌ از: اندقان‌، خراشا، كرف‌، جربت‌، دو برجه‌ و جوشقان‌ راز، كیفان‌، جاجرم‌ و محمود آباد.

 

در استرآباد طایفه‌ گودارها به‌ زبان‌ تاتی‌ سخن‌ می‌گویند؛ زبان‌ بخشی‌ از اهالی‌ سنگسر و سمنان‌ تاتی‌ ست. در شهرستان‌ اراك‌ از روستاهایی‌ چون‌ عیسی‌‌آباد، اماران‌، چراغان‌، وفس‌ و تفرش‌ در زمره‌ نقاط‌ تات‌نشین‌ یاد می‌شود. در كتاب‌های‌ «فقه‌ اللغه‌» و «دیوان‌ همافر عراقی‌» گویش‌ وفسی‌ به‌ عنوان‌ شاخه‌ای‌ از زبان‌ تاتی‌ یاد گردیده‌ است‌.

 

ادامه مطالب

2 نوشته شده در  پنجشنبه 14 تیر1386ساعت 7:32  توسط مهدی   | 

کلیپ صوتی وفسی

چند هفته‌ای است که سه کليپ صوتی وفسی بر روی گوشی‌های تلفن همراه وفسی‌ها در قم رد و بدل می‌شود. این سه کلیپ شامل سه شعر مختلف به گویش وفسی و زبان فارسی است. شاعر و خواننده این سه کلیپ جالب و کوتاه، محمدحسین باریکلو فرزند محمد است. متن این اشعار بدین شرح است:

 

 

 

 ادامه مطالب

2 نوشته شده در  جمعه 25 خرداد1386ساعت 8:4  توسط مهدی   | 

زبان و خط مادی

متاسفانه تا کنون از دوره‌ی ماد که تا قبل از هخامنشیان دارای فرهنگ و تمدن شکوفایی بوده و اولین حکومت و امپراتوری را بوجود آورده‌اند، هیچ اثر کتبی، چه لوحه و یا سنگ نبشته بدست نیامده است. فقط در لوحه‌ها و نوشته‌های آشوری و بابلی اشاراتی رفته است. در صورتیکه شاخه‌ای از زبان آن دوره از مردم ایران بنام زبان تاتی تا هم اکنون باقی مانده و گروهی از مردم بدان سخن می‌گویند. در اطراف شهرستان دلیجان(دلیگان) و ناحیه‌ی بویین‌زهرای قزوین بویژه در روستاهای ابراهیم‌آباد و سگزآباد و در گیلان در ناحیه‌ی اسالم و بخصوص در روستاهای وفس و چهرگان و فرک و گورچان در منطقه اراک، مردم بزبان تاتی که شاخه‌ای از زبان مادی است سخن می‌گویند اما بدبختانه در طول هزاران سال خط و الفبای این زبان متروک شده است و هیچ اثر نوشته‌شده‌ای از زبان مادی تاکنون بدست نیامده؛ زیرا در ناحیه‌ی ماد بویژه ماد بزرگ که طبق سند(استاد دیاکونوف روسی) محل تشکیل حکومت ماد بزرگ ناحیه‌ای بین همدان و ری بوده یعنی سرزمین‌های بین رودهای قره‌چای و ابهررود و قمرود، هیچگونه کاوش و تحقیق و بررسی بعمل نیامده فقط کاوش‌های مقدماتی روی تپه کیان و بویژه در سال 1934 میلادی بوسیله دانشمندان فرانسوی کاوش‌هایی روی تپه باستانی سیلک کاشان بعمل آمده که راهگشای دست‌یابی به فرهنگ و تمدن و هنر زمان ماد می‌باشد و حتی لوحه‌ی گلینی پیدا کرده‌اند که دارای خط تصویری است و نقوشی روی آن منقوش است.

 

در دو سال پیش که برای تحقیق و فیش‌برداری از زبان تاتی(مادی) به وفس و چهرگان رفته بودم، غار باستانی قلعه‌جوق بویژه شهر ویران شده‌ی اسرارآمیز روبروی آن توجهم را جلب کرد. مشخصات این شهر ویران شده از لحاظ طول و عرض جغرافیایی و نقشه و آدرسی که استاد دیاکونوف راجع به شهر بابلیان که بوسیله‌ی آشوریان ویران شده را داده است، مطابقت دارد و بدبختانه تا کنون حتی یک کلنگ باستان‌شناسی در این منطقه‌ی باستانی زده نشده و اگر از این شهر باستانی و ده‌ها شهر و شهرک دیگر در منطقه‌ی ماد بزرگ(استان اراک) تحقیق و کاوش بعمل آید چه بسا نوشته‌ها و الواحی بدست آید که کمک فراوانی به شناخت هنر و فرهنگ دوره ماد بنماید. بدون شک یقین دارم که اگر از شهرهای ویران شده در بخش‌های فرهان و چَرّا تحقیق و کاوش بعمل آید به نوشته‌هایی دست‌رسی پیدا خواهد کرد که از دوره‌ی مادها باقی مانده و راه گشای خواندن زبان مادی و دست‌یافتن به الفبا و خط آن زبان خواهد گردید. اکثر دانشمندان و مورخین درباره زبان و خط مادی اظهار نظر کرده‌اند که به چند نمونه از آنها فقط اشاره می‌گردد.

 

استرابون (63 ق.م تا 19 میلادی) مورخ و جغرافیادان یونانی که به ایران سفر کرده است چنین می‌گوید. «مادها و پارس‌ها زبان یکدیگر را می‌فهمیدند و زبان‌های مادی و پارسی همانند بودند.» در صورتیکه می‌دانیم در کتیبه‌ی بیستون یا بغستان تعداد زیادی واژه‌های مادی وجود دارد که به زبان و خط میخی پارسی نوشته شده‌اند.

دارمستر(1849 تا 1894 میلادی) ایران‌شناس فرانسوی و متخصص در زبان‌های اوستایی عقیده دارد که اوستا در زمان مادها و به زبان مادی نوشته شده است و ادامه می‌دهد که زبان کردی مشتق از زبان مادی است.

نولدکه(1836 تا 1935 میلادی) در کتاب تاریخ ایران باستان اظهار نموده که اگر کتیبه‌ای یا نوشته‌ای از دوره‌ی ماد بدست آید از حیث خط و زبان مانند کتیبه‌های هخامنشی خواهد بود.

 

دیاکونوف دانشمند روسی در تاریخ ماد از صفحات 74 تا 93 در مورد فرهنگ و هنر زبان مادی بحث مفصل دارد و می‌گوید مادها و پارس‌ها در همسایگی هم زندگی می‌کردند. زندگی همانند و مشترکی داشتند و زبان کتیبه‌های هخامنشی حاوی لغات مادی فراوانی است. و ده‌ها اعتقاد و عقیده‌ی دانشمندان خارجی و ایرانی دیگر که بخاطر طولانی نشدن کلام از ذکر آن‌ها خودداری می‌گردد.

 

دوباره در اینجا از تمام دانشمندان علاقمند به فرهنگ و هنر ایران بویژه از مسئولین دانشمند در زمینه‌های فوق استدعا دارد که طرح و برنامه‌ای برای تحقیق و بررسی فرهنگ و تمدن باستانی ایران در ناحیه‌ی اراک تنظیم نمایند، زیرا نویسنده این سطور تا کنون اسامی شهرها و شهرک‌هایی را که در هم فرو ریخته شده‌اند ضبط و تا حدی بطور مقدماتی، تحقیقاتی روی آنها بعمل آورده که می‌تواند نقطه شروع این کار مهم باشد. همچنین یادآور می‌گردد که از هزاران واژه تاتی فیش‌برداری شده و با اندوخته‌ی کم و بضاعت ناچیز مشغول مقایسه با زبان‌های اوستایی و پهلوی می‌باشم. از استادان محترم زبان‌شناس دانشگاه تهران و همه‌ی علاقه‌مندان به زبان کهن ایرانی تقاضای کمک و یاری داشته و در صورت لزوم تمام فیش‌ها تقدیم دانشگاه تهران و یا سایر فرزانگان زبان‌شناس خواهد شد. بلکه این مهم به انجام رسد.

 

منبع: محمدرضا محتاط، بررسی الفبا و خط در ایران و خوشنویسان اراک، چاپ اول،انتشارات کالج، 1370.

2 نوشته شده در  سه شنبه 25 اردیبهشت1386ساعت 6:30  توسط مهدی   | 

خبرنامه





Powered by WebGozar

 با وفس همراه شوید

وفسی ها

علی باباجانی
سیدمهدی حسینی
......................
*اسامی وفسی ها و اعضاء فیسبوک وفس*

گالری تصاویر وفس

خردادماه
تابستان
گلهای بهاری
زردآلو و محصولات آن
تیم دوچرخه سواری در وفس
طبیعت وفس
مساجد وفس
دیدنی های وفس
مردمان وفس
میوه های وفس
وفس
غدير در حسينيه وفسي هاي مقیم قم
مسجد وفسي هاي مقیم قم(محرم 87)
نمايشگاه عاشورا در وفس(محرم 87)
کودکان و نوجوانان(محرم 87)
تعزیه در وفس(محرم 87)
حسينيه وفسي هاي مقیم قم(محرم 87)
دسته های عزاداری(محرم87)
گوناگون

مطالب جالب‌ و مهمتر

اطلاعات مختصر از وفس
شهرستان کمیجان در یک نگاه
معنی لغت وفس
محله‌های وفس
واقعه کشتار مردم وفس
حضور استاندار در وفس
زبان و خط مادی(تاتی)
پروفسور استیلو و گویش وفسی
Vafsi Folk Tales
آثار شیخ عبدالنبی وفسی
اولین شهید انقلاب مشروطه
برج تاریخی وفس
خانه‌ی حاج محمدخان
صرف افعال وفسی

Web Analytics